ارزشمندترین خانه جهان کجاست؟ - رسانه مجازی نیلسو

ارزشمندترین خانه جهان کجاست؟

خانه موزه مقدم؛ محلی برای آرامش در هیاهوی زمان

  • توسط مارال لاریجانی
خانه موزه مقدم

در روزهایی که چندان هم دور نیست، خانه‌ها بزرگ بودند، حیاطی داشتند با یک حوض و درختانی که سر به فلک می‌کشید. اما حالا خانه‌ها عمودی رشد می‌کنند و کوچه‌ها به دالان‌های تنگ و تاریکی تبدیل می‌شوند که دل هر کسی را افسرده می‌کند. ساکنان خانه‌های جدیدتر که شاید از کرده خود یا پدران و مادران‌شان افسوس می‌خورند، به خانه‌های قدیمی پناه می‌برند که یا به موزه تبدیل شده‌اند یا کافه و اقامتگاه‌های محلی تا از هیاهوی شهر برای چد ساعتی هم که شده دور بمانند. یکی از این خانه‌های قدیمی، خانه موزه مقدم است که در قلب تهران جای گرفته و دل از هر کسی می‌برد.

خانه مقدم و تاریخچه‌ای کوتاه

خانه مقدم متعلق به یکی از درباریان صاحب منصب دوران قاجار به نام محمدتقی خان احتساب‌الملک، رئیس اداره احتسابیه تهران و وزیر مختار ایران در برن سوئیس بود. محمدتقی خان دو پسر به نام‌های حسن و محسن داشت که به فرنگ رفته بودند تا تحصیلات خود را ادامه دهند. همین هم شد و حسن در زمینه‌های سیاسی، ادبی و اجتماعی تحصیل و فعالیت داشت و از او نمایش‌نامه‌ای به عنوان “جعفرخان از فرنگ برگشته” به جای مانده که مرحوم علی حاتمی فیلمی بر اساس آن ساخت. اما بخت با او یار نبود و در جوانی در گذشت.

برادر کوچکتر که محسن نام داشت، تحصیلات خود را در اروپا و در رشته‌های نقاشی، تاریخ هنر و باستان‌شناسی به پایان رساند و با دختری اهل بلغارستان که در فرانسه تحصیل می‌کرد، ازدواج کرد. در سال 1315 هر دو تصمیم گرفتند به ایران بازگردند و در خانه پدری ساکن شدند.

ستون‌های خانه موزه مقدم
ستون‌های وسط حیاط خانه موزه مقدم

دکتر محسن مقدم، تحصیلکرده اروپا و از علاقمندان به ایران و فرهنگ ایرانی، از بنیانگذاران دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود و به عنوان استاد ممتاز در این دانشگاه تدریس می‌کرد. استاد مقدم همان کسی است که نشان دانشگاه تهران را با الهام از فرهنگ و هنر ایرانی طراحی کرده که این نشان هنوز هم بر سردر این دانشگاه نصب است. همچنین، استاد مقدم اولین ایرانی مفتخر به دریافت نشان لژیون دو نور با درجه “اوفیسیه” از سوی شارل دوگل رئیس‌جمهور فرانسه است. سلما همسر محسن مقدم، پس از آمدن به ایران، رئیس کتابخانه موزه ملی ایران شد.

محسن مقدم و همسرش، سال‌ها در این خانه زندگی کرد و به جای جای آن روح هنری بخشیدند. از آنجا که این زوج به آثار هنری علاقه داشتند و دکتر مقدم در این زمینه تخصص نیز داشت، به جمع‌آوری آثار و اشیای تاریخی و فرهنگی ارزشمند پرداختند. او آثار ارزشمندی مثل کاشی و قطعات سنگی را به دقت و با ذوق هنری و باستان‌شناسی خود در محل‌های مناسب نصب کرد. یا اگر این آثار از وسایلی مانند تابولی نقاشی، پارچه، مهر، اسناد تاریخی و … بودند، با ظرافت و دقت خاصی در خانه پدرش نگهداری می‌کرد.

باغ ژاپنی در حیاط خانه موزه مقدم
باغ ژاپنی در حیاط خانه موزه مقدم

استاد مقدم در سال 1351 تصمیم گرفت که خانه پدری خود را به همراه تمامی آثار گران‌بهای موجود در آن، وقف دانشگاه تهران کند تا این آثار پس از او هم نگهداری شوند و هم در معرض بازدید عموم قرار بگیرند.  استاد مقدم، در سال 1366 دار فانی را وداع گفت و همسر ایشان هم در سال 1369 از دنیا رفت. پس از فوت این زوج، دانشگاه تهران اداره این خانه قدیمی و ارزشمند را بر عهده گرفت و خانه محمدتقی خان احتساب‌الملک به خانه موزه مقدم تبدیل شد. خانه موزه مقدم در سال 1379 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

معماری خانه موزه مقدم

خانه موزه مقدم از یادگارهای دوره قاجار است که بعدها استاد مقدم به همراه همسر خود سلما، بناها و جزئیات زیادی را به آن افزوده است. در بدو ورود به این خانه قدیمی، رنگ‌های شاد مثل آبی فیروزه‌ای و بنفش به همراه حوض و شمعدانی‌های خانه، حتما توجه شما را جلب خواهد کرد.

ایوان اربابی خانه موزه مقدم
ایوان اربابی خانه موزه مقدم

خانه مقدم  با مساحتی برابر با 2117 متر مربع، به سه بخش اندرونی، بیرونی و سرایداری تقسیم شده است که حیاط اندرونی و بیرونی توسط دیواری به نام دیوار تجدد از هم جدا می‌شوند. طراحی و ساخت دیوار تجدد را استاد هوشنگ سیحون بر عهده داشته است. در طراحی این ستون‌ها از معماری چهل‌ستون وام گرفته شده است، بطوری که پایه ستون‌ها حجاری شده و روی آنها، ستون نصب شده است. وقتی کاخ خواهر ناصرالدین‌شاه تخریب شد، پایه این ستون‌ها به خانه مقدم انتقال یافتند؛ سپس ستون‌های فیروزه‌ای روز آنها نصب شدند که نگهدارنده طاق‌هایی کاشی‌کاری شده هستند.

حیاط بیرونی

در قسمت غربی خانه مقدم، خانه اربابی قرار دارد که استاد مقدم در سال 1345 به همراه یکی از شاگردان خود به نام دکتر ابوالقاسمی و با الهام از قلعه‌های قرون وسطی اروپا ساخته و پرداخته‌اند؛ به نظر می‌رسد سلما در ساخت این بنا بی‌تاثیر نبوده باشد. در ساخت خانه اربابی با استفاده از کاشی‌های دوران قاجار، معماری اصیل ایرانی به نمایش گذاشته شده است. اتاق کدخدا، حمامی که با کاشی‌های قاجاری ساخته شده، اتاق صدف که با صدف و ستاره دریایی پوشانده شده و اتاق تدخین، بخش‌های مختلف خانه اربابی هستند.

ستون‌های وسط حیاط خانه موزه مقدم
ستون‌های وسط حیاط خانه موزه مقدم

در قسمتی از خانه اربابی، ایوانی با شش ستون‌ بسیار زیبا قرار دارد و دیوار آن نیز کاشی‌هایی از دوران زندیه و قاجاریه را به تصویر می‌کشد. درست در وسط این ایوان، حوضچه‌ای مرمرین قرار دارد که از آثار با ارزش حمام فتحعلی شاه است. آب از این حوضچه مرمین از طریق یک جوی باریک به استخر می‌ریزد. زمانی که دکتر مقدم به اسپانیا سفر کرده و از باغ‌الحمراء- باغ باقیمانده از دوران صدر اسلم- بازدید کرده بود، طرح و نقش این استخر به ذهنش رسید و پس از بازگشت به ایران، استخر را ساخت. اطراف استخر را درختان و گل‌های زیبا فرا گرفته و چند فواره قدیمی به درون استخر آب می‌ریزند.

حوضخانه در وسط حیاط
حوض در وسط حیاط

کارگاه یا کتابخانه نیز بخش دیگری از حیاط بیرونی است که در سال 1337 ساخته شده و ابتدا آتلیه دکتر مقدم بوده است، اما اکنون کتاب‌های ایشان و کتاب‌هایی در حوزه هنر و معماری ایرانی در آن قرار دارد و به عنوان کتابخانه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

حوضخانه نیز در زمان ساخت بنا توسط احتساب‌الممالک ساخته شده است، اما دکتر مقدم دیوارهای این زیرزمین را با استفاده از کاشی و قطعات سفال سده چهارم تا سیزدهم هجری قمری با هدف به نمایش گذاشتن سیر تحول صنعت کاشی و سفال ایران تزئین کرده است.

ایوان
درون ایوان را نیز استاد مقدم با کاشی‌های چند رنگ صفوی، آینه کاری زندیه و قاجار تزئین کرده است

اتاق پذیرایی که اکنون به عنوان موزه استفاده می‌شود، محل پذیرایی از میهمانان و فعالیت‌های علمی بود است. اتاق پیشخوان نیز در کنار اتاق پذیرایی قرار دارد و اکنون آثار دکتر مقدم در آن به نمایش گذاشته می‌شود.

حیاط اندرونی

در قسمت شمالی حیاط اندرونی ایوان زیبایی بنا شده که چهار ستون دارد و بر فراز هر ستون، گچبری‌های زیبایی به هنر استاد مقدم، خودنمایی می‌کند. درون ایوان را نیز استاد مقدم با کاشی‌های چند رنگ صفوی، آینه کاری زندیه و قاجار تزئین کرده است. زیر این بنا نیز زیرزمینی قرار درد که به عنوان حمام در بنای اولیه استفاده می‌شده و استاد مقدم نیز کاربری آن را به عنوان انباری تغییر داده بود. اما حالا این زیرزمین به عنوان موزه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

خانه موزه مقدم
حوضخانه نیز در زمان ساخت بنا توسط احتساب‌الممالک ساخته شده است

در قسمت اندرونی اتاق نشیمن نیز قرار دارد که محل اصلی اقامت دکتر مقم و همسر وی بودن است. تعدادی قلمدان، جعبه و کارت‌های بازی پاپیه ماشه و نیز نقاشی‌هایی استاد مقدم در این اتاق قرار دارد. اتاق قاجار یا سالن زمستانی نیز بخش دیگری از اندرونی است که توسط اشیایی مانند طاقچه گچبری زندیه از اصفهان، شومینه‌ای از قصر فیروزه ـ کاخ فیروزه خانم، سوگلی ناصرالدین شاه ـ و غیره تزئین شده است.

 در وسط حیاط اندرونی، یک حوض فیروزه‌ای با آبنمای زیبا قرار دارد. دیوار این حیاط را استاد مقدم و همسرش با الهام از فرش ایرانی دوران قاجار و صفوی و با استفاده از کاشی‌های دوران قاجار طراحی کرده‌اند. در وسط دیوار این حیاط نیز یک طاق با کاشی‌کاری آبی رنگ و ظروف با ارزش که درون دیوار نصب شده‌اند، قرار دارد.

سرایداری

سرایداری بخش جنوب شرقی این خانه و محل سکونت مستخدمان و مطبخ بود است که اکنون به عنوان ساختمان اداری از آن استافده می‌شود.

خانه موزه مقدم کجاست؟

این بنای تاریخی در خیابان امام خمینی، بعد از خیابان شیخ هادی واقع شده است. اگر قصد دارید به این خانه بروید، از ایستگاه‌های حسن‌آباد و دانشگاه امام علی (ع) دسترسی بسیار آسان است. خانه موزه مقدم بین این دو ایستگاه قرار دارد و با حدود 5 دقیقه پیاده روی به آن خواهید رسید و بین هیاهو و شلوغی اطراف در آرامش خانه گم خواهید شد.

بلیت و ساعت بازدید خانه موزه مقدم

بلیت این موزه 5 هزار تومان است. اما اگر دانشجو باشید می‌توانید از بلیت نیم‎‌بها استفاده کنید و دانشجویان دانشگاه تهران نیز می‌توانند به صورت رایگان از این موزه بازدید کنند.

برای اینکه خانه رویایی دکتر مقدم و همسرش سلما را ببینید، می‌توانید از روز یکشنبه تا جمعه از ساعت 9 صبح تا 4 بعدازظهر به نشانی دقیق خیابان امام خمینی، میدان حسن‌آباد، بعد از خیابان شیخ‌ هادی، کنار بانک ملت، پلاک ۲۵۱ بروید.

قبلی «
بعدی »

اکانت اینستاگرام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شاید دوست داشته باشید !

دسته‌ها

Footer