اکتان سوخت - رسانه مجازی نیلسو

اکتان سوخت

آشایی با عدد اکتان در بنزین و اهمیت و اثر آن در سوخت و ساز پیشرانه

  • توسط هیئت تحریریه
10 - اکتان سوخت

هر چند که در کشور های پیشرفته چندان بحثی درباره کیفیت و اکتان واقعی بنزین نمی شود و مصرف کنندگان فقط لازم است تا بنزین مناسب با خودرو خود را از جایگاه تهیه کرده و داخل باک سوخت خودرو بزنند، در کشورمان به خاطر کیفیت پایین سوخت، می توان گفت همه مردم یک بار با این موضع درگیر بوده اند که چه راهی برای داشتن یک سوخت بهتر در پیش بگیرند. در سال های اخیر و با توجه به اعلام شرکت نفت درباره عرضه سوخت بنزین با کیفیت یورو 4 و نظریه های مختلفی که درباره این سوخت توسط مردم و کارشناسان صادر شد، درگیری آحاد مردم با کیفیت و کارکرد این سوخت که امروزه دارای قیمت بالایی در کشورمان شده است، بیشتر شد. در این بین در کنار آشنایی با مفهوم بنزین یورو 4 باید به مرور و بررسی بیشتر مفاهیمی چون مکمل سوخت، اکتان بنزین، بنزین سوپر و… نیز بپردازیم که همگی اثر مهمی در سوخت و ساز و نحوه کارکرد پیشرانه خودرو ما دارند.

اکتان بنزین :
قبل از آشنایی با مفهوم اکتان بنزین بهتر است تا ابتدا نگاهی به مفهوم ضریب تراکم یا همان نسبت تراکم و یا ضریب کمپرس بیندازیم. پیشرانه های قدیمی دارای ضریب تراکم پایین تری نسبت به نمونه های مدرن فعلی هستند. در حالی که پیشرانه های قدیمی معمولا ضریب تراکمی کمتر از 9 به یک دارند، پیشرانه های امروزی بالای 10 به یک بوده و این رقم ممکن است به بالای عدد 12 نیز برسد. هر چه ضریب تراکم بیشتر باشد، انفجار درون سیلندر قوی تر بوده و انرژی آزاد شده نیز بالاتر خواهد بود.

سیلندر پیشرانه دارای دو نقطه به نام های مرگ بالا و مرگ پایین هست. مرگ بالا یعنی بالاترین جایی که پیستون می تواند درون سیلندر بالا بیاید و مرگ پایین نیز به معنی پایین ترین نقطه ای است که پیستون درون سیلندر قرار می گیرد. به فاصله این دو نقطه که پیستون در حین کارکرد پیشرانه طی می کند، کورس پیستون گفته می شود. هم چنین درون سر سیلندر در قسمتی که سوپاپ ها قرار دارند، مقداری فضا وجود دارد که به این قسمت کاسه احتراق گفته می شود. پیستون در واقع مخلوط سوخت و هوا را درون سیلندر جارو کرده و همه آن را درون کاسه احتراق فشرده می کند. حجم سیلندر از نقطه مرگ پایین تا نقطه مرگ بالا به اضافه حجم کاسه احتراق نسبت به حجم کاسه احتراق، ضریب تراکم و فشرده سازی موتور گفته می شود.یعنی در واقع به نسبت حجم سیلندر و کاسه احتراق در زمانی که پیستون در نقطه مرگ پایین قرار دارد، تا زمانی که در بالاترین نقطه درون سیلندر یعنی در نقطه مرگ بالا قرار می گیرد، ضریب تراکم می گویند.

1 3 - اکتان سوخت

اما این تراکم پذیری باعث می شود تا دمای مخلوط سوخت و هوا به شدت بالا رود که حتی ممکن است منجر به انفجار پیش از موعد نیز شود که به آن ضربه می گویند. ضربه برای سلامت موتور بسیار خطرناک است. در این زمان نیاز است تا به منظور دوری از این اتفاق، از بنزین با عدد اکتان بالاتر استفاده شود تا از انفجار پیش از موعد مخلوط سوخت و هوا خودداری گردد. عدد اکتان در سوخت، هرچه بالاتر رود، تمایل سوخت به پیش سوزی کمتر شده و قادر است تا تراکم پذیری بالاتری را تحمل نماید. در واقع به همین خاطر است که لازم است تا در خودرو های امروزی که پیشرانه آن ها دارای ضریب تراکم بالاتری است، از بنزین سوپر که عدد اکتان بالاتری دارد، استفاده گردد.

 سوختی که ما از آن به عنوان بنزین یاد می کنیم، درصدی از ترکیب ایزو اکتان و نرمال هپتان است. به ایزو اکتان عدد 100 و به نرمال هپتان عدد صفر می دهند و به درصد ترکیب این دو، عدد اکتان گفته می شود. یعنی وقتی گفته می شود بنزینی دارای عدد اکتان 93 است، به این معنی است که مخلوطی از 93 درصد ایزو اکتان و 7 درصد نرمال هپتان است. بنزین معمولی دارای اکتان 87 و بنزین سوپر نیز دارای اکتان 93 تا 95 است.

مکمل سوخت و انژکتور شور ها :
باید بدانیم که افزودنی های سوخت به دو دسته کلی انژکتور شور ها و مکمل های سوخت یا همان اکتان بوستر ها تقسیم می شوند. در مورد اثرات منفی و مثبت این افزودنی ها زیاد گفته می شود و می توان گفت به طور قطع نمی توان درباره آن ها نظر داد. فلسفه استفاده از انژکتور شور ها این است با تمیز کردن مجاری سوخت رسانی و نازل انژکتور ها، اثر مفیدی روی پاشش سوخت داشته باشند. هم چنین اکتان بوستر ها با افزایش درصد اکتان، به بهسوزی سوخت کمک کنند. البته نباید فراموش کرد که این افزودنی ها همان طور که دارای نام ها و نشان های مختلفی هستند، می توانند دارای اثر مثبت و یا منفی بسته به کیفیت آن ها نیز باشند. به همین دلیل باید در انتخاب و خرید آن ها از نام ها و نشان های معتبر و شناخته شده که کیفیت آن ها توسط کارشناسان تایید شده است، بهره برد. نظریه ای که درباره انژکتور شور ها و مکمل های سوخت تا حد زیادی درست به نظر می رسد، عدم استفاده از آن ها در خودرو های قدیمی است. چرا که افزودن این مایعات باعث شناور شدن و جاری شدن ناخالصی های موجود در مجاری سوخت رسانی شده و باعث بروز مشکلاتی خواهند شد.

4 15 1024x575 - اکتان سوخت
SONY DSC

بنزین سوپر و بنزین یورو 4 :
در واقع بنزینی به عنوان سوخت پاک است که اکتانی بالاتر از 91 داشته باشد. بنزین یورو 4 از سال 2005 در اروپا روی کار آمد و برای همه خودرو ها عرضه شد. در کشورمان حرف های ضد و نقیضی از کیفیت این بنزین شنیده می شود. حرف هایی که گاهی توسط وزارت نفت تایید شده و گاهی نیز تکذیب می شود. در بنزین یورو 4 ترکیبات گوگردی و بنزنی بیشتری حذف می شود و در واقع بنزین خالص تری به دست می آید. این اتفاق باعث می شود تا در سوخت و ساز بنزین درون پیشرانه، آلایندگی کمتری تولید شود. ضمن این که همان طور که گفته شد، بنزین یورو 4 دارای اکتان بالاتری است و این عدد باید بین 91 تا 95 باشد. از سال 2014 در اروپا سوخت بنزین و دیزل با استاندارد یورو 6 عرضه می شود.

بنزین سوپر در واقع دارای اکتانی بالا تر از بنزین معمولی است و ربطی به درجه استانداردی آن ندارد. به این معنی که بنزین سوپر دارای عدد اکتانی در حدود 93 تا 95 است. استفاده از بنزین سوپر در خودرو های انژکتوری امروزی و خصوصا پیشرانه های پرخوران شده با توربو یا سوپرشارژر لازم و ضروری است.

5 10 1024x768 - اکتان سوخت

هر خودرویی لازم است تا متناسب با نوع پیشرانه، سوخت مناسب خود را دریافت کند. پس پر کردن باک سوخت از بنزین سوپر در خودرویی که دارای تکنولوژی قدیمی است، چندان اثری در سوخت و ساز آن نخواهد داشت اما چون بنزین سوپر در کشورمان دارای کیفیت بالاتری است، کارکرد پیشرانه نرم تر بوده و لرزش کمتری خواهد داشت. در مقابل، ریختن بنزین معمولی در یک خودرو که تکنولوژی موتوری آن متناسب با بنزین سوپر و با اکتان بالا طراحی شده است، باعث کاهش قدرت و افزایش مصرف سوخت و آلاینده های خروجی شده و استهلاک کاری موتور را به شدت بالا می برد.

اما در این بین برخی عوامل باعث می شود تا در سوخت و ساز خودرو تغییراتی به وجود آید که اثر اکتان سخت را تغییر دهد. برای مثال با افزایش ارتفاع و کاهش فشار هوا، علاقه سوخت به خودسوزی کاهش پیدا می کند و در واقع مثل این است که اکتان سوخت بالاتر رفته باشد. هم چنین با افزایش رطوبت هوا و کاهش دمای هوا، چون باز هم میل به خودسوزی سوخت کاهش پیدا می کند و درست شبیه به بالا رفتن عدد اکتان در سوخت عمل می کند. البته تنظیم دلکو و آوانس و ریتارد بودن آن، دمای هوا و پیشرانه و… نیز در خودسوزی مخلوط سوخت و هوا موثرند.

قبلی «
بعدی »

اکانت اینستاگرام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شاید دوست داشته باشید !

دسته‌ها

Footer