این نوروز کجا و آن نوروز کجا - رسانه مجازی نیلسو

نگاهی به تغییرات تدریجی سنت‌های نوروز

این نوروز کجا و آن نوروز کجا

  • توسط غزل حضرتی
armin samimi - این نوروز کجا و آن نوروز کجا

روزهای آخر سال است و شهر شلوغ شده. خیابان‌ها دم غروب پر از آدم است که در هیاهوی خرید از این مغازه به آن مغازه می‌دوند. حراجی‌ها غلغله‌اند، مشتری‌ها برای گرفتن چند هزار تومان تخفیف، می‌ایستند به چانه زدن. قیافه‌ها خسته و بی‌رمق است اما چشمانشان برق عید دارد. این وسط بچه‌ها خوشحال‌ترین‌اند؛ هم به کفش و لباس عید می‌رسند و هم لالوی مشتری‌های مغازه‌ها می‌چرخند و بازی می‌کنند. آخر هم حتماً آبمیوه یا بستنی‌ای نصیبشان می‌شود و خوشحال راهی خانه می‌شوند.

بیشتر بخوانید:

اوضاع اقتصادی این روزها تعریفی ندارد اما زندگی که متوقف نمی‌شود، عید می‌آید و زندگی جریان دارد. مردم برای خرید عید جلوی بعضی فروشگاه‌ها صف می‌کشند. حراجی‌ها از همه‌جا شلوغ‌تر است؛ در را بسته‌اند و ده نفر ده نفر راه می‌دهند. هر خانواده‌ای چند بسته خرید در دست دارد و راهی فروشگاه بعدی است. بساطی‌ها هم این روزها سرشان شلوغ است؛ از وسایل هفت‌سین تا کیف، کفش، شومیز، شال و همه‌چیز می‌فروشند. مشتری‌هایشان اگر از مغازه‌ها بیشتر نباشد، کمتر نیست.

farhangnews 116489 327929 1425205524 1024x629 - این نوروز کجا و آن نوروز کجا
نگاهی به تغییرات تدریجی سنت‌های نوروز

خرید لباس نوی عید، رسمی است که از سال‌های دور به‌جا مانده است؛ رسمی که البته در چند سال اخیر مردم چندان خودشان را به آن پایبند نمی‌دانند و شاید فقط برای بچه‌ها خرید کنند. همه‌چیز تغییر کرده است، رسم و رسوم شاید باشد، اما نه به سفت و سختی آن سال‌ها. عید که می‌آمد همه‌چیز باید نو می‌شد. بچه‌ها دلشان را به عید خوش می‌کردند که حتماً کفش یا لباس نویی نصیبشان می‌شود و از شر لباس‌های کهنه راحت می‌شوند. بزرگ‌ترها هم دستی به سر و رویشان می‌کشیدند؛ روسری نویی، کفش براقی، کت‌وشلواری برای خود می‌خریدند تا بازدیدهایشان را با رخت و لباس نو پس بدهند. سال و زمانه عوض شده ‌است؛ دیگر کسی برای خرید منتظر عید نمی‌ماند، دیگر بچه‌ها انتظار کشیدن برای کفش نو را درک نمی‌کنند، آنها هرچه بخواهند برایشان مهیا می‌شود. شاید از عید دیگر فقط بوی عیدی است که به مشام می‌رسد که دیگر نه سکه است و نه لای کتاب؛ عیدی‌ها همه تراول‌چک شده‌اند.

اوضاع اقتصادی این روزها تعریفی ندارد اما زندگی که متوقف نمی‌شود، عید می‌آید و زندگی جریان دارد. مردم برای خرید عید جلوی بعضی فروشگاه‌ها صف می‌کشند. حراجی‌ها از همه‌جا شلوغ‌تر است.

سبزی‌پلویی که پیتزا شد

اما از خرید هرچه بگذرند، از خرید خوراکی‌های عید نمی‌توان گذشت؛ شیرینی عید، آجیل و شکلات، آب‌نبات قندی و شیرینی نخودچی‌های ریز که تا به دهان نرسیده آب می‌شوند. سبزی‌پلو ماهی شب عید هم که شام بی‌بروبرگردی است که شاید قدیمی‌ترها هنوز مزه ماهی‌های شب عید را از یاد نبرده‌ باشند، زمانی که گاهی فقط یکی دوبار در سال بساط سبزی‌پلو ماهی چیده می‌شد و همه اهل خانه دور سفره برای خوردنش می‌نشستند؛ شامی که دیگر خیلی‌ها خود را به خوردن آن در شب عید مقید نمی‌کنند. زمانی همه خانواده‌ها خود را ملزم می‌دانستند شب عید دورهم و در خانه خود باشند. امروزه شاهد شلوغ بودن رستوران‌ها در چنین شب‌هایی هستیم. رسوم و آیین‌های سنتی و قدیمی آن‌قدر دستخوش تغییر شده‌اند و نسل جدید خود را پایبند به آنها نمی‌دانند که نه‌تنها از سبزی‌پلو و ماهی خبری نیست که جایش را پیتزا و سیب‌زمینی سرخ‌کرده گرفته است.

mohammad pasyar 1024x649 - این نوروز کجا و آن نوروز کجا
عکس: محمد پاسیار

سفره هفت‌سین از تغییرات دیگری است که در سال‌های اخیر شاهد آن بودیم. تغییرات این سفره تدریجی بود تا جایی که امروز خبری از ماهی‌قرمز نیست. سبزه عید هم کم‌کم جایش را به گلدان گل می‌دهد. با جدی‌تر شدن مباحث محیط‌زیستی، سبک‌ زندگی مردم تغییر کرده است. آنها تلاش می‌کنند این مباحث را نسبت‌به قبل جدی‌تر بگیرند و توصیه‌های کارشناسان این امر را در زندگی پیاده کنند. با اینکه هنوز گوشه و کنار خیابان‌ها ماهی‌قرمزفروشی می‌بینیم، اما عده کسانی که به خرید ماهی‌قرمز «نه» گفته‌اند، روزبه‌روز بیشتر می‌شود. تا جایی که در تبریک عید رئیس‌جمهور در سال ۹۷، روی سفره هفت‌سین، به‌جای ماهی قرمز در تنگ آب، پرتقال گذاشتند.

البته در کنار فروش ماهی‌قرمز، انواع مار آبی، لاک‌پشت گوش‌قرمز و برکه‌ای و سمندر امپراتور فروخته می‌شود که همگی از ممنوعه‌های محیط‌زیستی به شمار می‌روند و فروشنده متخلف جریمه می‌شود؛ اما بهتر است مردم خود از خرید این گونه‌های در خطر انقراض که جایشان در شهر و در میان سفره هفت‌سین نیست، خودداری کنند.

کمپین دیگری هم راه افتاد تا به‌جای گندمی که برای عید سبز می‌کنند، گل یا نهالی بکارند تا به این وسیله از حجم بالای گندمی که از این طریق دور ریخته می‌شوند، جلوگیری شود. این سبزه‌ها بعد از تمام شدن تعطیلات راهی رودخانه‌ها و جاده‌ها می‌شوند و به‌نوعی دیگر باعث آلودگی محیط‌زیست می‌شوند. کارشناسان اعلام کرده‌اند سبزه عید ایرانیان باعث هدررفت ۶ میلیارد لیتر آب می‌شود. اگر هر خانوار ایرانی برای سبزه عید ۲۰۰ تا ۳۰۰ گرم گندم یا حبوبات مصرف کند، با توجه به مصرف ۱۵۰۰ لیتر آب برای جوانه زدن هر کیلو بذر، سالانه ۴ تا ۶ میلیارد لیتر آب برای کاشت سبزه هدر می‌رود.

بساطی‌ها هم این روزها سرشان شلوغ است؛ از وسایل هفت‌سین تا کیف، کفش، شومیز، شال و همه‌چیز می‌فروشند. مشتری‌هایشان اگر از مغازه‌ها بیشتر نباشد، کمتر نیست.

فعالان محیط‌زیست بر این باورند که گندم کالایی استراتژیک است و نباید برای سبزه عید نوروز آن را هدر داد. آنها کاشت دانه در باغچه‌ها، استفاده از دانه‌های سبزشده به‌عنوان خوراک پرندگان، کاشت بذرها در خاک، کاشت بذر سبزی، جمع‌آوری و تبدیل سبزه‌های عید به کود کمپوست را پیشنهاد می‌دهند.

پیک در کار نیست، کودکی کنید

از خرید و عیدی که بگذریم، از تکالیف شب عید بچه‌ها نمی‌توان گذشت. زمانی نه‌چندان دور، پیک‌های نوروزی از بلایا و مصیبت‌های عید نوروز برای دانش‌آموزان و همچنین والدینشان بود. پیکی ۴۰، ۵۰ صفحه‌ای که همه دو هفته عید، استرس را به بچه‌ها تحمیل می‌کرد و درنهایت هم شب آخر تعطیلات همه خانواده جمع می‌شدند تا هر کسی گوشه‌ای از تکالیف پیک را انجام دهد و خط بطلانی بکشند بر اضطرابی که دو هفته با خود این‌سو و آن‌سو می‌کشیدند. حالا داستان عوض شده است، مثل همه تغییراتی که این نسل و نسل پیش از خود داشتند، دیگر خبری از پیک‌های استرس‌زای نوروزی نیست. معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش گفته است: به‌دلیل نیاز کودکان به کودکی کردن و قصه‌خوانی، سال گذشته پیک نوروزی از برنامه درسی حذف شد و در سال جاری نیز همین‌گونه خواهد شد و برنامه اُنس دانش‌‌آموزان با کتاب، جایگزین آن می‌شود تا دانش‌آموزان در این فرصت‌ها با زندگی واقعی پیوند پیدا کنند.

بحث دیگری نیز در میان بود که داستان‌نویسی جایگزین پیک نوروزی شود تا خلاقیت و ابتکار دانش‌آموزان محک زده شود، نه اینکه بخواهند کل نوروز را به حل کردن تمرین‌های ریاضی و علوم بپردازند.

حتماً قانون‌گذاران و خانم معاون از نسل دهه شصتی‌ها هستند که مصیبت پیک نوروزی را با همه وجودشان درک کرده‌اند که اکنون به فکر کودکی کردن کودکان در تعطیلات دوهفته‌ای نوروزند.

قبلی «
بعدی »

اکانت اینستاگرام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شاید دوست داشته باشید !

دسته‌ها

Footer