جرم تجاوز جنسی و مجازات آن در قانون ایران - رسانه مجازی نیلسو

جرم تجاوز جنسی و مجازات آن در قانون ایران

مجازات جرم تجاوز به عنف، هم‌ردیف مجازات‌های جنایی قرار می‌گیرد.

جرم تجاوز به عنف، از جمله جرایمی است که به دلیل اختلال در نظم عمومی جامعه تقریباً در نظام قضایی تمامی کشورها، مجازات سنگینی را به همراه دارد. این جرم دارای اشکال مختلفی نظیر کودک‌آزاری جنسی، زنای با محارم، دیگرآزاری جنسی، خودآزاری جنسی، پورنوگرافی و عورت‌نمایی انجام می‌شود. تجاوز به عنف اثرات و پیامدهای مخرب و سهمگینی مانند اضطراب، افسردگی، وسواس، اختلالات جنسی، عدم احساس امنیت فردی و اجتماعی و تمایل به خودکشی و… را برای بزه‌دیدگان به همراه دارد، که بعضاً هرگز درمان‌پذیر نخواهند بود. از طرفی، می‌توان گفت که این جرم، نوعی انحراف جنسی محسوب می‌شود و متجاوزان اغلب دارای نوعی از اختلالات شخصیتی هستند. البته نقش پررنگ شرایط سنی، فرهنگی و اقتصادی مرتکبان تجاوز جنسی را هم نمی‌توان نادیده گرفت.

بیشتر بخوانید:

نکته بسیار مهمی که باید به آن اشاره کرد این است که هر چند بیشتر افرادی که مورد تجاوز جنسی قرار می‌گیرند را زنان تشکیل می‌دهند، اما این مساله اصلاً به معنی این نیست که مردان و کودکان به‌هیچ‌وجه مورد تجاوز واقع نمی‌شوند. در این مطلب با ویژگی‌های این جرم و مجازات تعیین‌شده قانونی آن آشنا خواهیم شد.

تعریف تجاوز جنسی 

بین تجاوز جنسی و آزار جنسی تفاوت وجود دارد. به این معنی که آزار جنسی می‌تواند شامل هر نوع رفتار، کلمات رکیک، نگاه کردن جنسی، لمس اعضای بدن طرف مقابل بدون رضایت او و اغفال یا اعمال فشار روانی به طرف مقابل برای جلب رضایتش به برقراری رابطه جنسی باشد. درحالی‌که تجاوز جنسی شدیدترین مصداق جرایم جنسی غیرکشنده و درواقع، حد اعلای آن است که توسط متجاوز علیه فرد دیگری صورت می‌گیرد. این جرم به معنی برقراری رابطه جنسی با شخصی دیگر بدون رضایت (توافق آزادانه) اوست که معمولاً با اعمال خشونت فیزیکی مثل کتک زدن یا استفاده از سلاح و… (تجاوز به عنف) برای بی‌دفاع کردن طرف مقابل و انجام رابطه جنسی همراه می‌شود.

بین تجاوز جنسی و آزار جنسی تفاوت وجود دارد.. منبع هافینگتون پست

در واقع، تجاوز به عنف، انجام رابطه جنسی بدون رضایت طرف مقابل و با به‌کار گرفتن زور بوده و نوعی از زنا محسوب می‌شود. در بعضی موارد هم، متجاوز از طریق فریب، حیله یا تهدید قربانی بدون اعمال خشونت بدنی یا با استفاده از مواد بیهوش‌کننده یا خواب‌آور دست به تجاوز می‌زند، که در همه موارد با وجود عدم به‌کارگیری خشونت، رضایت طرف مقابل نادیده گرفته شده است. البته مجازات تجاوز به عنف و تجاوز در اثر خواب یا بیهوشی فرد بزهدیده، متفاوت است.

شکایت از متجاوز جنسی

از آنجایی که بسیاری از کسانی مورد تجاوز قرار می‌گیرند به دلایل مختلف وقوع جرم را گزارش نمی‌کنند، آمار دقیقی از میزان ارتکاب این جرم در جامعه به دست نمی‌آید. از طرف دیگر، مقامات قضایی هم فقط زمانی می‌توانند از وقوع چنین جرمی مطلع شوند که یا خودشان شاهد وقوع جرم باشند، یا شکایتی صورت بگیرد یا افراد آگاه وقوع آن را اطلاع دهند. همین مساله باعث پایمال شدن حقوق بزهدیده و مجازات نشدن متجاوز شده و امکان ارتکاب مجدد جرم توسط آنان را در آینده افزایش می‌دهد. اما کسانی که قصد گزارش تجاوز جنسی و شکایت کیفری از فرد متجاوز را دارند بر طبق قانون بایستی به دادسرای محل وقوع جرم مراحعه کنند.

دادسرا موضوع را برای انجام بررسی‌های بیشتر و تنظیم شکوائیه به کلانتری ارجاع می‌دهد. در مرحله بعد، فرد شاکی با نامه قضایی به کلانتری مراجعه می‌کند تا به همرا یک مامور برای ابلاغ نامه به نشانی منزل متهم به تجاوز رفته و او را در همان لحظه توسط مامور به کلانتری بیاورد. در ادامه هم، کلانتری برای تکمیل روند پرونده، شاکی و متهم را به دادسرا ارجاع می‌دهد. نکته‌ای که باید به آن توجه کرد این است که شخصی که مورد تجاوز واقع شده باید تا قبل از از بین رفتن آثار تجاوز، یعنی اغلب در ۲۴ الی ۴۸ ساعت بعد از وقوع جرم به پزشکی قانونی مراجعه کند. اما اگر آثار تجاوز روی لباس یا ملحفه باقی مانده باشد، حتی بعد از گذشت سال‌ها از وقوع جرم، همچنان می‌توان با بررسی دی‌ان‌ای شخص متهم به تجاوز، به جمع‌آوری اطلاعات پرداخت. در هرحال، توصیه می‌شود که رجوع به پزشکی قانونی هرچه سریع‌تر صورت بگیرد. در صورت موافقت شخص شاکی و نظر قاضی هم، متهم می‌تواند تا زمان دادگاه و اثبات جرم با قرار وثیقه آزاد باشد.

اثبات جرم تجاوز جنسی

بر اساس قانون مجازات ایران، اثبات جرم تجاوز به عنف بر عهده بزه‌دیده است. یعنی اگر مردی منکر تجاوز شود، زن باید هم وقوع رابطه جنسی را به اثبات برساند و هم ثابت کند که نزدیکی جنسی بدون رضایت خودش صورت گرفته است. از سوی دیگر، متهم به تجاوز هم باید نزد قاضی (و نه نزد پلیس) ۴ بار به ارتکاب جرم اقرار کند.

طبق ماده ۱۲۰ قانون مجازات، یکی دیگر از شرایط اثبات تجاوز هم، علم قاضی است که از راه متعارف حاصل می‌شود. یعنی اینکه قاضی می‌تواند با توجه به اقرارهای فردی که مورد تجاوز قرار گرفته و سایر شواهد و قرائن، جرم متهم را زنای به عنف تشخیص داده و حکم صادر کند.

 در مواردی هم ممکن است که متهم به تجاوز در ابتدا نزد قاضی اقرار کند اما بعد، منکر تجاوز شود. در این صورت، قاضی می‌تواند بر اساس علم خودش حکم صادر کند. یکی دیگر از شیوه‌های اثبات جرم، حضور ۴ شاهد است. اما متاسفانه، ماهیت، نوع و شرایط ارتکاب جرایم منافی عفت از جمله تجاوز جنسی به شکلی است که دور از دید سایر افراد اتفاق می‌افتد. بنابراین، در صورت نبودن چنین شاهدانی، قاضی می‌تواند بر اساس علم خودش ر‌أی صادر کند.

طبق قاعده حقوقی و شرع اسلام، اقرار هر فردی علیه خودش نافذ است، اما اقرار کسانی که مورد تجاوز قرار گرفته‌اند، برای علم قاضی مهم است و جزء شواهد و قرائن محسوب می‌شود.

مجازات قانونی تجاوز به عنف

در قوانین کیفری ایران، جرمی با عنوان تجاوز جنسی جرم‌انگاری نشده است. در واقع، این جرم در ردیف زنای به عنف یا لواط به عنف تعریف می‌شود و انواع مختلفی از جمله تجاوز مرد به مرد و یا تجاوز مرد به زن دارد که هر کدام از آنها می‌تواند به صورت تجاوز گروهی، فردی، خانوادگی یا قبیله‌ای انجام شود. در هر صورت، مجازاتی که قانون و فقه برای زنای به عنف و اکراه در نظر گرفته مرگ (اعدام) است. بر اساس ماده ۸۲ قانون مجازات اسلامی، حد زنای به عنف اعدام است و در آنها تفاوتی بین جوان، غیرجوان، محصن و غیرمحصن وجود ندارد. بر طبق همین قانون، به دلیل بحرانی بودن سنین ۱۵ الی ۱۸ سال، مجرمان جرائم جنسی زیر ۱۸ سال که هنوز از لحاظ عقلی به تکامل نرسیده‌اند، به اعدام محکوم نمی‌شوند.

با وجود این، مجازات و تعریف حدود تجاوز جنسی در قانون ایران به شکلی است که باعث شده تا در عمل، صرفاً مرتکبان تجاوزهای گروهی و سازمان‌یافته، به مجازات محکوم شوند که این امر موجب مصون ماندن اکثر متجاوزان خواهد شد. البته موضوع فقط مصونیت متجاوز نیست. بلکه بر اساس قانون مجازات، اگر شاکی پرونده تجاوز نتواند عنصر اجبار را ثابت کند، خودش هم ممکن است در مظان دو اتهام قرار بگیرد. اتهام اول، ارتکاب زنا (رابطه جنسی خارج از ازدواج) است که مجازاتش بر حسب مورد، ‌شلاق یا اعدام است.

اتهام دوم هم، جرم قذف (نسبت دادن زنا یا لواط به دیگری) است که مجازاتش۸۰ ضربه شلاق است. همچنین، متاسفانه مشاهده شده که در بسیاری از موارد، قاضی صرف وجود رابطه دوستی بین دو طرف یا ورود داوطلبانه شخص بزه‌دیده به منزل یا محل کار متهم به تجاوز را دلیلی بر رضایت حین تجاوز تلقی کرده است. این در حالی است که بر اساس ضوابط حقوق بشری، صرف احراز رابطه دوستی یا حتی زناشویی بین دو شخص، نمی‌تواند دلیلی بر وجود رضایت حین برقراری رابطه جنسی در نظر گرفته ‌شود.

بر اساس قانون مجازات ایران، اثبات جرم تجاوز به عنف بر عهده بزهدیده است. . منبع مدیوم

البته در اصلاحات صورت‌گرفته در قانون مجازات اسلامی، با توجه به تبصره دوم ماده ۲۲۵، حیطه تعریف تجاوز جنسی تا حدی گسترش پیدا کرده است بر این اساس که: هرگاه کسی با زنی که راضی به زنای با او نباشد، در حال بی‌هوشی، خواب یا مستی زنا کند، رفتار او در حکم زنای به عنف است. در زنا از طریق اغفال و فریب دادن دختر نابالغ یا از طریق ربایش، تهدید و یا ترساندن زن، اگرچه موجب تسلیم شدن او شود، نیز حکم فوق جاری است.

نکته دیگری که باید در این ماده به آن اشاره کرد، این است که علاوه بر اکراه و اجبار، فریب کودکان نابالغ هم از جمله عناصر مادی جرم تجاوز جنسی محسوب شده و دایره حمایت از کودکان در برابر تجاوزات جنسی را گسترش داده است. هر چند متأسفانه سن بلوغ قانونی دختران در قانون ۹ سال تعیین شده و این حمایت قانونی، دایره سنی محدودی را در بر خواهد گرفت. در کل، به نظر می رشد که قوانین کیفری ایران در زمینه تجاوز جنسی با نواقص و کمبودهای زیادی رو به روست. به عنوان مثال، بعضی از انواع تجاوز، ازجمله تجاوز زناشویی و یا تجاوزهایی که بر اثر اجبار پنهان صورت می‌گیرد (رابطه فرادستی_فرودستی) اصولا در قوانین کیفری ایران، جرم انگاری نشده اند.

پرداخت دیه افضاء در تجاوز به عنف

در قانون جدید مجازات اسلامی، برای جرم افضاء هم مجازات خاصی در نظر گرفته شده است. به این معنی که اگر رابطه جنسی ایجاد شده بین زن و مرد، اعم از تجاوز جنسی، رابطه زناشویی یا زنا، موجب آسیب اندام های گوارشی و تناسلی زن شود، مرد مجرم شناخته شده و محکوم به پرداخت دیه خواهد شد. در صورتی که چنین آسیبی به دلیل رابطه جنسی ایجاد شده باشد و زن آسیب دیده، بالغ و همسر مرد باشد، مرد باید دیه کامل زن، مهریه کامل زن و نفقه زن تا زمان مرگ (حتی در صورت طلاق در آینده) را پرداخت کند. اما اگر با وجود تمامی شرایط گفته شده، آسیب ایجاد شده به دلیل برقراری رابطه جنسی نبوده باشد، مرد فقط باید دیه کامل زن را به او پرداخت کند

. نکته قابل توجه دیگر در قانون جدید هم، در نظرگرفتن خسارت‌های مادی به عنوان مهرالمثل و ارش البکاره برای زنی است که مورد تجاوز قرار گرفته است. مهرالمثل، یعنی مهریه‌ای که در عرف جامعه برای زنان هم شأن او تعیین می‌شود. اگر میزان مهرالمثل بیشتر از دیه کامل زن باشد، بیشتر از میزان دیه کامل به زن تعلق نخواهد گرفت. ارش البکاره هم خسارتی است که بر اثر از بین رفتن بکارت زن بر اثر تجاوز جنسی باید به او پرداخت شود. با توجه به موازین شرعی و قانونی ارش البکاره برابر مهرالمثل است و در تمام موارد با نظر کارشناس تعیین می‌شود.

قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شاید دوست داشته باشید !

دسته‌ها

Footer