شرایط تغییر نام و نام‌خانوادگی در قانون ایران - رسانه مجازی نیلسو

شرایط تغییر نام و نام‌خانوادگی در قانون ایران

امروزه تعداد افرادی که به تغییر نام یا نام‌خانوداگی‌شان تمایل دارند بیشتر از قبل شده است.

  • توسط ارمغان عبیری
2. تمام افراد باید دارای نام خانوادگی باشند.

دو اسمی بودن در فرهنگ ایرانی موضوع رایجی است و طبعاً افراد زیادی در جامعه ما دو اسمی هستند. به همین دلیل، بسیاری از این افراد تمایل دارند نام شناسنامه‌ای خود را به همان نامی که معمولاً از کودکی با آن شناخته می‌شدند، تغییر دهند. درکنار این‌ها هم افرادی هستند که دو اسمی نبوده، اما از اسم فعلی‌شان راضی نیستند و به تغییر آن تمایل دارند. در این مطلب سعی می‌کنیم شما را با شرایط تغییر نام و نام‌خانوادگی در قانون ایران بیشتر آشنا کنیم.

بیشتر بخوانید:

تعریف شناسنامه

بر اساس قانون اصلاح قانون ثبت احوال مصوب ۱۳۵۵، شناسنامه سندی است که هویت فرد را تعیین می‌کند و سازمان ثبت احوال کشور آن را صادر می‌کند؛ بنابراین، به منظور حفظ و حراست از اطلاعات شناسنامه، هر نوع تغییر در آن بدون طی مراحل قانونی جرم محسوب می‌شود؛ البته مأموران رسمی در سایر دستگاه‌های اجرایی مانند سردفتران ازدواج و طلاق، کارکنان پزشکی قانونی، بیمارستان‌ها و گورستان‌ها هم مکلف‌اند با سازمان ثبت احوال کشور در اجرای وظایف قانونی همکاری کنند.

تعریف دفتر ثبت وقایع

ولادت، ازدواج، طلاق، رجوع و بذل مدت و وفات همسر، ولادت و وفات‌ اولاد و وفات صاحب سند از روی مندرجات اعلامیه‌ها و مدارک در دفتر ثبت کل وقایع ثبت می‌رسد. این دفتر حاوی اطلاعاتی نظیر ساعت، روز، ماه، سال و محل ولادت، استان، شهرستان، بخش، دهستان و تاریخ ثبت آن، نام و نام‌خانوادگی و شماره شناسنامه یا پروانه اقامت یا گذرنامه و محل صدور، شناسنامه یا پروانه اقامت یا گذرنامه و محل اقامت پدر و مادر، نام و نام‌خانوادگی و محل اقامت و شماره شناسنامه و محل صدور شناسنامه و نسبت اعلام‌کننده، درصورتی‌که غیر از پدر و مادر صاحب سند‌ باشد، است.

شرایط تغییر نام در قوانین ایران

در زمان مراجعه افراد به سازمان ثبت احوال برای تغییر نام، یک فهرست طولانی در اختیار آن‌ها قرار می‌گیرد که شامل اسامی شناسنامه‌ای متقاضیان تغییر نام، به تفکیک جنسیت و نام درخواستی جدید است. در این فهرست، در مقابل هر اسم، اسامی مجاز به تغییر ثبت شده‌اند. بعد از انتخاب نام موردنظر و ثبت درخواست، این تقاضا از سوی سازمان ثبت‌احوال بررسی می‌شود. هرچند انتخاب نام با اعلام‌کننده است، اما انتخاب نام‌هایی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی می‌شود و همچنین انتخاب عناوین و القاب و نام‌هایی زننده و مستهجن یا‌ نامتناسب با جنس ممنوع است. تشخیص نام‌های ممنوع هم بر عهده شورای عالی ثبت احوال است. انتخاب نام در مورد اقلیت‌های دینی رسمی هم تابع زبان و فرهنگ دینی‌شان بوده و قانونی است. همچنین در بسیاری از موارد، نام شناسنامه‌ای افراد، نامی مذهبی است که اجازه تغییر آن نام‌ها وجود ندارد. در مواردی هم که افراد بخواهند نام ایرانی‌شان را تغییر دهند، نام جدید باید دارای فراوانی بیشتری نسبت به نام فعلی‌شان باشد. دلیل این کار، حفظ اعتبار اسناد سجلی و جلوگیری از تزلزل آن‌هاست تا از این طریق، بدون دلیل قانونی و صرفاً به دلیل سلیقه، تغییری در افراد به وجود نیاید.

 امروزه تعداد افرادی که تمایل به تغییر نام و یا نام خانوداگی شان دارند بیشتر از قبل شده است. منبع شورا آنلاین
امروزه تعداد افرادی که تمایل به تغییر نام و یا نام خانوداگی شان دارند بیشتر از قبل شده است

قانون ضوابطی را برای انتخاب نام مقرر کرده که در چارچوب آن‌ها، افراد در انتخاب نام آزاد هستند. بر اساس ماده 20 قانون ثبت احوال، انتخاب نام‌های زیر ممنوع است و افراد می‌توانند نسبت به تغییر آن‌ها اقدام کنند:

  1. نام‌‌هایی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی می‌گردد، مانند عبدالات، عبدالعزی.
  2. اسامی مرکبی که عرفاً یک نام محسوب نمی‌شوند (اسامی مرکب ناموزون)، مانند سعید بهزاد، شهره فاطمه.
  3. عناوین، اعم از عناوین لشکری یا کشوری یا ترکیبی از اسم و عنوان، مانند سروان، سرتیپ، یا سروان محمد و شهردار علی.
  4. القاب، اعم از ساده و مرکب، مانند ملک الدوله، یا شوکت‌الملک، سلطانعلی.
  5. اسامی زننده و مستهجن (نام‌هایی که بر حسب زمان، مکان یا مورد به دلایل و جهات زیر برای دارنده آن زننده و مستهجن باشد و مراتب به تأیید شورای‌عالی برسد). 
    5-1– نام‌‌هایی که معرف صفات مذموم و مغایر با ارزش‌های والای انسانی است، مانند گرگ، قوچی.
    5-2– نام‌‌هایی که با عرف و فرهنگ غالب و مقدسات مذهبی مردم مغایر باشد، مانند لات، خونریز.
    5-3– نام‌‌هایی که موجبات اشاعه و ترویج فرهنگ بیگانه گردد، مانند وانوشکا، ژاکاردو.
    5-4– نام‌‌هایی که موجب تحقیر اشخاص بوده یا معنای لغوی آن در جامعه قابل پذیرش نباشد، مانند صدتومانی، کنیز، گدا. 
  6. اسامی نامتناسب با جنس، مانند ماشاءاله برای زنان یا انتخاب نام اشرف یا اکرم برای مردان.
  7. حذف کلمات زائد و غیرضروری در نام اشخاص، مانند قلی، غلام، گرگ، ذولف و قوچ.
  8. تصحیح اشتباهات املایی در نام اشخاص که به‌دلیل عدم آشنایی مأمور با لهجه‌ها و الفاظ و معانی محلی یا ناشی از تلفظ اظهارکننده پیش آمده. مانند زهراب به سهراب یا منیجه به منیژه.
  9. هم‌نام بودن فرزند با پدر یا مادر در یک خانواده.
  10. هم‌نام بودن برادران یا خواهران در یک خانواده.
  11. تغییر نام‌ها از صورت عربی به شکل فارسی از قبیل رحمن به رحمان، اسمعیل به اسماعیل.
  12. تغییر نام کسانی که با تأیید مراجع ذیصلاح به دین مبین اسلام مشرف می‌شوند. 
  13. تغییر نام کسانی که نام آن‌ها اسامی ایام هفته باشد.
  14. تغییر نام کسانی که تغییر جنسیت داده و دادگاه صالحه حکم به تغییر نوع جنس در اسناد سجلی و شناسنامه آنان صادر نموده است.
  15. پیشوند عبد خاص اسامی و صفات ذات پروردگار است و در سایر موارد متقاضی می‌تواند تقاضای حذف آن را بنماید.

شرایط تغییر نام‌خانوادگی در قوانین ایران

بر اساس ماده 997 قانون مدنی، تمام افراد باید دارای نام‌خانوادگی باشند. طبق ماده 41 قانون ثبت احوال، نام‌خانوادگی فرزند همان نام‌خانوادگی پدر بوده و دارنده حق تقدم نام‌خانوادگی، کسی است که برای اولین‌بار در قلمرو هر اداره ثبت احوال مستقل، نام‌خانوادگی خاصی به نام او ثبت و مختص او شناخته شده باشد. همچنین، حق تقدم نام‌خانوادگی پس از فوت دارندگان آن، به ورثه قانونی او منتقل می‌شود. دارنده حق تقدم نام‌خانوادگی یا وارث قانونی او می‌توانند اجازه استفاده از نام‌خانوادگی خود را به اشخاص دیگر بدهند، مشروط به آنکه محل صدور شناسنامه آنان یکی باشد. ماده 40 قانون ثبت احوال هم بیان می‌کند که تغییر نام‌خانوادگی اشخاص منحصراً با تصویب سازمان ثبت احوال کشور خواهد بود. تغییر نام‌خانوادگی در شرایط زیر امکان‌پذیر است:

  • نام‌خانوادگی بیش از دو کلمه یا بیش از یک کلمه و یک حرف یا عدد یا پسوند یا به طور مطلق یا مضاف نام محل باشد، مانند دو اصل تهرانی، آحسینی پور.
  • نام‌خانوادگی از واژه‌های مستهجن و ناپسند ترکیب شده باشد، مانند گداور، پدرسوخته.
  • نام‌خانوادگی از واژه‌های خارجی باشد، مانند علی‌اف برای ایرانیان غیرمهاجر یا آراکلیان برای مسلمانان.
  • نام‌خانوادگی‌های مذموم که مغایر ارزش‌های فرهنگ اسلامی باشد.
  • اسامی محل به‌طور مطلق و مضاف، مانند کرجی، افخمی تبریزی.

تبصره 1: حذف نام محل از نام‌خانوادگی اشخاص بدون رعایت مقررات مربوط به دارنده حق تقدم نام‌خانوادگی انجام خواهد شد، مانند حسینی شیرازی به حسینی.

تبصره 2: حذف نام ایلات و عشایر و حِرف و مشاغل از نام‌خانوادگی اشخاص بدون رعایت مقررات دارنده حق تقدم نیز انجام خواهد شد، مانند محمدی نقاش به محمدی.

  • واژه‌هایی که از القاب و اسامی مربوط به عناوین علمی اعم از درجات و مؤسسات علمی، مانند دکتر، دانشگاه یا مناصب دولتی از لشکری و کشوری به‌صورت مطلق باشد، مانند شهردار.
  • استفاده از نام‌خانوادگی همسر برای زن تا زمانی که در قید ازدواج است با ارائه اجازه‌نامه از شوهر بدون رعایت حق تقدم بلامانع است. در صورت وقوع طلاق با اعتراض شوهر، سند سجلی و شناسنامه زن به نام‌خانوادگی اولیه برگشت داده می‌شود. پس از فوت همسر تا زمانی که زن، شوهر دیگری اختیار نکرده باشد کماکان می‌تواند از نام‌خانوادگی همسر متوفایش استفاده نماید یا به نام‌خانوادگی اولیه خود برگردد.
  • در صورتی‌که نام‌خانوادگی پدری تغییر یابد، تغییر نام‌خانوادگی فرزندان کمتر از 18 سال با درخواست کتبی پدر و تغییر نام‌خانوادگی فرزندان کبیر وی بدون رعایت حق تقدم و با ارائه اجازه­نامه از پدر ممکن خواهد بود.
  • هرگاه پدری نام‌خانوادگی خود را تغییر داده و فوت کند، هر یک از فرزندان می‌توانند برابر تبصره ماده 41 قانون ثبت احوال نام‌خانوادگی خود را به نام‌خانوادگی پدر تغییر دهند.
قبلی «
بعدی »

اکانت اینستاگرام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شاید دوست داشته باشید !

دسته‌ها

Footer