شهر تاریخی ایزدخواست؛ میراث فراموش‌شده - رسانه مجازی نیلسو

شهر تاریخی ایزدخواست؛ میراث فراموش‌شده

قلعه تاریخی ایزدخواست از نظر قدمت، اولین قلعه خشتی جهان و از نظر وسعت، دومین بنای خشتی جهان بعد از ارگ بم است.

  • توسط ارمغان عبیری
0. ایزدخواست در دوران ساسانیان یکی از مهمترین شهرهای کشور در ایالت استخر بود. منبع پرشن دایجست - شهر تاریخی ایزدخواست؛ میراث فراموش‌شده

شهرستان آباده از شهرهای فرهنگی و گردشگری شمال استان فارس است که سکونت در محدوده فعلی آن به هزاران سال قبل از میلاد بازمی‌گردد، اما توسعه رونق بیشتر این شهر، تقریباً از دوره زندیه و در زمان پادشاهی کریمخان زند آغاز شد. این شهرستان از شرق به شهرستان یزد، از جنوب به شهرستان خرم‌بید، از غرب به شهرستان اقلید و شهر سمیرم و از شمال به استان اصفهان متصل است. بزرگ‌ترین معدن خاک‌نسوز خاورمیانه در شهر آباده قرار دارد و یکی از مهم‌ترین جاذبه­‌های گردشگری این شهر هم، شهر تاریخی ایزدخواست یا یزدخواست است که در بخش مرکزی آن قرار گرفته است.

بیشتر بخوانید:

شهرتاریخی ایزدخواست

شهر تاریخی ایزدخواست در دوران ساسانیان یکی از مهم‌ترین شهرهای کشور در ایالت استخر بوده است. آثار باستانی این شهر تاریخی به دو بخش و دوره آثار دوران باستان و آثار دوران اسلامی تقسیم می‌شود. بناهایی که از دوران باستان باقی مانده‌­اند، بیشترشان متعلق به دوره ساسانیان هستند و بناهای دوره اسلامی هم اغلب در دوره صفوی ساخته شده‌اند.

قلعه ایزدخواست

قلعه باشکوه ایزدخواست بر فراز صخره بزرگی قرار داشته و به دلیل شکل صخره رسوبی زیرینش، شبیه یک کشتی جنگی غول‌پیکر است. این قلعه همان جایی است که القاس میرزا، برادر شاه طهماسب صفوی، با کمک سپاه عثمانی به آنجا حمله و شهر را غارت کرد. اما در نهایت، برادر او، یعنی بهرام‌میرزا، از پشت به آن‌ها حمله کرده و سپاه عثمانی را در هم می‌شکند.

قلعه تاریخی ایزدخواست از نظر قدمت، اولین قلعه خشتی جهان است
قلعه تاریخی ایزدخواست از نظر قدمت، اولین قلعه خشتی جهان است

داخل قلعه خانه‌های بسیار کوچک با کوچه‌های بسیار باریکی وجود دارد. به دلیل مساحت کم صخره، سازندگان قلعه مجبور بوده‌اند برای اسکان جمعیت بیشتر، بیشتر خانه‌ها را به صورت دو، سه یا حتی پنج طبقه طراحی کنند که با توجه به امکانات آن زمان، بسیار قابل تامل است. آن‌ها با به کار بردن مصالح چوبی و گلی به صورت خشت، کمترین سنگینی را بر کف قلعه ایجاد کرده‌اند. همچنین، سازندگان این قلعه با استفاده از ارتفاع طبقات، چشم‌انداز بسیار زیبایی به وجود آورده بودند که مردم هم می‌توانستند زمین‌های کشاورزی‌شان را از داخل خانه تماشا کنند و هم در دل طبیعت باشند.

قلعه ایزدخواست یکی از نفوذ ناپذیرترین قلعه های .باستانی ایران است منبع تسنیم نیوز
قلعه ایزدخواست یکی از نفوذ ناپذیرترین قلعه های .باستانی ایران است

این قلعه یکی از نفوذناپذیرترین قلعه‌های باستانی ایران است که از سه طرف به پرتگاه منتهی شده و تنها یک دروازه دارد. رو‌به‌روی این دروازه، خندقی کنده‌ شده بود تا دست مهاجمان و غارتگران را از شهر کوتاه کند. سکونت در قلعه ایزدخواست تا 177 سال قبل نیز جریان داشته و این شهر به‌تدریج خالی از سکنه شده است. این بنای تاریخی در سال 1382 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید. اما امروزه به‌جز ویرانه بناهای آن چیزی باقی نمانده و عدم رسیدگی به محیط قلعه و مرمت آن، بیشتر از آنکه نشان‌دهنده شکوه این قلعه تاریخی باشد، زوالش را به نمایش می‌گذارد.

مسجد ایزدخواست

این مسجد یکی از قدیمی‌ترین مساجد ایران است که روی بقایای یک آتشکده ساسانی ساخته شده است. به‌طوری‌که چهار طاق آتشکده ساسانی را با پوشاندن سه ضلع از چهار ضلعش، به یک مسجد کوچک تبدیل کرده‌اند. وجود آتشکده در این شهر باستانی، نشان‌دهنده حضور موبدان و اشراف در قلعه و اهمیت این شهر تاریخی در دوران قدیم است.

حمام صفوی ایزدخواست

این حمام از دو بخش سربینه و بخش گرمخانه تشکیل شده و دارای تمامی عناصر یک حمام ایرانی است. بر روی یکی از ستون­های سربینه حمام، کتیبه‌ای با خط نستعلیق نصب شده است. زمان ساخت این کتیبه سال ۱۱۱۰ هجری قمری و همزمان با سلطنت شاه سلطان حسین صفوی است.

کاروانسرای شاه عباسی ایزدخواست

کاروانسرای شاه عباسی در جنوب شهر ایزدخواست قرار دارد. این کاروانسرا در دوره صفوی احداث شده و دارای ۴ هزار متر زیربناست. کاروانسرا شامل یک حیاط مربع‌شکل در وسط و تعدادی حجره و اتاق است. دورتادور حیاط مستطیل‌شکل کاروانسرا، سنگ‌قبرهای ارزشمندی وجود دارند. در بخش ورودی آن هم کتیبه زیبایی قرار دارد که با خط ثلث سفید روی زمینه لاجوردی آن نوشته شده است. کاروانسرای صفوی ایزدخواست از نظر معماری، زیبایی، استحکام و وسعت، یکی از کاروانسراهای نمونه در نوع خود بوده و در سال‌های اخیر ازسوی میراث فرهنگی فارس مرمت شده است.

پل ایزدخواست

روبه‌روی کاروانسرای شاه عباسی ایزدخواست و روی شیاری که زمانی رودخانه‌ای پر آب از آن عبور می‌کرده، پلی وجود دارد که قدمتش به دوران صفوی می‌رسد. امروزه از رودخانه خبری نیست و فقط در زمستان آب‌باریکه‌ای از آن عبور می‌کند.

سد قوسی صفوی ایزدخواست

سد قوسی صفوی یا سد سربند، ۶۵ متر طول و ۴۲ متر ارتفاع دارد و نخستین سد قوسی در ایران و جهان است که در تنگه‌  گلوگاه، کم‌عرض‌ترین برش رودخانه، قرار دارد. این سد در دوران ساسانیان بر رودخانه ایزدخواست بنا شده است.

عمارت کلاه‌فرنگی

عمارت کلاه‌فرنگی در خود شهر آباده قرار گرفته است. این عمارت از آثار دوران قاجار بوده و دارای نقشه دایره‌ای است که در میان باغچه‌ای کوچک قرار گرفته است. این عمارت بسیار زیبا با وسعتی در حدود 20 مترمربع، دارای چهار در ورودی و پنجره‌های بلند بوده و روی سکویی به ارتفاع 80 سانتی‌متر قرار دارد.

تیمچه صرافیان

تیمچه صرافیان هم بنایی آجری است که متعلق به دوره قاجار بوده و در بازار قدیمی خود شهر آباده قرار دارد. این بنای دو طبقه، دارای عمارت‌هایی در چهار طرف و دارای حیاطی مستطیل‌شکل در وسط است. این تیمچه همچنین 36 حجره دارد که از حجره‌های طبقه پایین به عنوان مغازه و از حجره‌های طبقه بالا به‌عنوان مهمانخانه استفاده می‌شده است. در ورودی تیمچه از جنس چوب بوده و حاشیه و چارچوب آن به زیبایی منبت‌کاری شده است. دو طرف طاق ورودی تیمچه هم دارای مقرنس‌های زیبای گچی است. این بنای منحصربه‌فرد در سال‌های اخیر در چندین نوبت ازسوی میراث فرهنگی فارس مرمت شده و قرار است به بازارچه صنایع‌دستی تغییر کاربری دهد.

قبلی «
بعدی »

اکانت اینستاگرام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شاید دوست داشته باشید !

دسته‌ها

Footer