مدرسه طبیعت؛ پرونده ای که در سکوت بسته شد - رسانه مجازی نیلسو

مدرسه طبیعت؛ پرونده ای که در سکوت بسته شد

وقتی اسم مدرسه را می‌شنوید، چه تصویری در ذهنتان نقش می‌بندد؟ قطعا ساختمانی بزرگ، کلاس‌های زیاد، تخته و گچ و ... حالا مدرسه‌ای را تصور کنید به دور از هیاهوی شهر، در دل طبیعت، زیر سقف آسمان، با صدای پرندگان و‌ نسیمی که در حال وزیدن است.

برای کسانی که در شهر زندگی می‌‌کنند، قطعا این مدرسه بیشتر شبیه یک رویاست، اما ۵ سال پیش، گروهی تلاش کردند برای کودکان و نوجوانان این رویا را محقق کنند. سال ۱۳۹۳ بود که اولین مدرسه طبیعت در مشهد با نام کاوی کنج تاسیس شد و هدف بزرگی داشت. اینکه کودکان و نوجوانان بتوانند از طبیعت یاد بگیرند،‌ لمس کنند، ببینند، ببویند و بشنوند، بهره هیجانی و هوشی خود را پرورش دهند و اصول محیط زیست را بیاموزند.

جرقه تاسیس این مدارس در ذهن عبدالحسین وهاب‌زاده که از پیشکسوتان محیط زیست ایران است، ایجاد شد. او تحصیل کرده بریتانیا و آمریکا است و سال‌ها تجربه خود در زمینه محیط زیست را در مدارس و دانشگاه‌ها تدریس می‌کند. از نظر او، مشکلاتی که در محیط زیست وجود دارد، اجتماعی -فرهنگی است و باید از کودکی در این زمینه آموزش داده شود.

سپس، تاسیس مدارس طبیعت با امضای تفاهمنامه‌ای بین سازمان حفاظت از محیط زیست و آموزش و پرورش در سال ۱۳۹۲، کلید خورد. نتیجه این تفاهم، تولید محتوایی به نام منشور مدارس جامع محیط زیست یا به اختصار جم بود که بر اساس آن، ‌برنامه‌ای برای کودکان و نوجوانان ۳ تا ۱۸ سال تدوین شد. هدف این برنامه هم این بود که فارغ‌التحصیلان در مقطع دیپلم بتوانند بدون اینکه به طبیعت آسیبی بزنند، نیازهای معیشتی خود را تامین کنند. بعد از آن، این مدارس مورد استقبال زیادی قرار گرفتند؛ ‌بطوریکه تعداد آنها به ۷۰ مدرسه طی ۵ سال رسید که نسبت به آمار سایر کشورهای پیشرو در این زمینه، بسیار قابل توجه است.

ردپای اصول روانشناسی پیاژه و مونتسوری در مدارس طبیعت

اساس تشکیل مدارس طبیعت احتمالا به نظریه روانشناس بزرگ ژان پیاژه بازمی‌گردد. پیاژه اعتقاد داشت که کودکان در طی رشد خود تا پایان سنین نوجوانی از چند مرحله عبور میکنند: حسی-حرکتی، پیش عملیاتی، عملیات عینی و عملیات ذهنی. پیاژه می‌گوید کودکان تا قبل از سن ۱۱ سالگی، یعنی تا قبل از مرحله عملیات ذهنی، کاملا به صورت عینی آموزش میبینند. یعنی آن چیزی را یاد می‌گیرند، که بتوانند خودشان آنها را لمس و تجربه کنند.

مونتسوری نظامی را شکل داد که در آن آموزش مستقیم به کودکان داده نمی‌شود؛ در کلاس آموزشی مونتسوری، مواد آموزشی مختلفی در سطوح توانایی‌های مختلف یک کودک وجود دارد و کودک با کمک یک تسهیلگر خودش انتخاب می‌کند که چه کارهایی را انجام دهد

مهدکودک‌ها و مدارس مونتسوری نیز بر اساس همین تئوری شکل گرفت.مونتسوری نظامی را شکل داد که در آن آموزش مستقیم به کودکان داده نمی‌شود؛ در کلاس آموزشی مونتسوری، مواد آموزشی مختلفی در سطوح توانایی‌های مختلف یک کودک وجود دارد و کودک با کمک یک تسهیلگر خودش انتخاب می‌کند که چه کارهایی را انجام دهد. با این روش، کودک می‌تواند متناسب با سطح ذهنی خودش، یاد بگیرد و هیچ اجباری برای یاد گرفتن الفبا در ۷ سالگی یا جدول ضرب در ۹ سالگی وجود ندارد. اگر در سن ۴ سالگی کودک آمادگی داشته باشد و نسبت به الفبا کنجکاو باشد، ‌با کمک تسهیلگر و کلنجار رفتن با حروفی که کاملا عینی و قابل لمس هستند، ‌آموزش می‌بیند. در این مدارس از وسایلی مثل چوب که کاملا طبیعی هستند استفاده می‌شود و آموزش در طبیعت نیز وجود دارد.

 از سوی دیگر، با این سطح از قدرت انتخاب و احترام، مسئولیت‌پذیری، توانایی ابراز خود و … هوش هیجانی نیز پرورش خواهد یافت. بنابراین، ‌مدارس طبیعت بر اساس نظریه پیاژه، این فرصت را فراهم می‌کنند که کودک خودش در کنار دروس انتزاعی مدرسه یا حتی بدون آنها، تجربه کند و یاد بگیرد. یادگیری علم بدون یادگیری زندگی، هیچ کاربردی نخواهد داشت و نسل به نسل، دانش‌آموزان را نسبت به علم متنفر خواهد کرد و از سوی دیگر، کسانی را وارد اجتماع می‌کند که شاید دانش خوبی داشته باشند، اما توانایی کار گروهی، مسئولیت‌پذیری، قدرت انتخاب و غیره را ندارند.

در مدارس طبیعت چه می‌گذشت؟

مدارس طبیعت تاسیس شدند تا نظام خشک تحصیل در مدرسه را که در نهایت، نوجوانانی بی‌تجربه به جامعه تحویل می‌دهد، بشکنند. همانطور که گفته شد و از نام این مدارس هم پیداست، باید در دل طبیعت برگزار شوند، هیچ آموزش مستقیمی وجود ندارد و دانش‌آموزانشان از طبیعت می‌آموزند. بازی‌های فکری و گروهی می‌کنند و قوانین بازی و کار گروهی را یاد می‌گیرند و از سوی دیگر، بر خودآموزی هم تاکید می‌شود. در این مدارس کودکان آزاد هستند و بدون قید و بندی می‌توانند سوال بپرسند، کنجکاو باشند، از هر روشی که توانستند به راه حل برسند و مواخذه نشوند. کودکان و نوجوانان بزرگ شدن حیوانات اهلی و رشد گیاهان را می‌بینند و با انواع آنها آشنا می‌شوند. تفکیک زباله و حفاظت از طبیعت را آموزش می‌بینند. با ملودی جدول ضرب و حروف الفبا می آموزند و …

بر اساس دستور سازمان حفاظت از محیط زیست، این مدارس باید تمام ویژگی‌های محیط طبیعی را دارا بودند، در زمینی به وسعت حداقل ۲ هکتار تاسیس می‌شدند، نظم خاصی نداشتند. در این مدارس، آموزش کتابی خاصی هم داده نمی‌شد و کودکان به طور عینی آموزش می‌دیدند. برای کودکان بین ۳ تا ۷ سال این فرصت وجود داشت که تمام وقت در مدرسه بمانند، اما برای بزرگترها آموزش و پرورش با مدارس قرار داد می‌بست و آنها می‌توانستند حداقل یک نیمروز یا پنجشنبه‌ها از فرصت‌های طبیعی برای آموزش دانش‌آموزان استفاده کنند. برنامه بطور راضی‌کننده پیش میرفت و حتی والدین که پیشرفت فرزندان خود را دبده بودند، درخواست می‌کردند دانش‌آموزان در همین مدارس آموزش ببینند و سپس، امتحان نهایی در مدارس از آنها گرفته شود.

حالا چه می‌شود که چنین مدارسی که در صورت توجه و ادامه می‌توانست آینده آموزش کشور را متحول کند، تعطیل شده‌اند؟

تعطیلی کاوی‌کنج و شروع موجی از تعطیلی‌ها

 آبان ماه امسال با شکایت آموزش و پرورش مدرسه طبیعت کاوی‌کنج، اولین مدرسه طبیعت ایران، تعطیل و بعد از آن موجی از تعطیلی‌های مدارس طبیعت آغاز شد و حالا دیگر مدرسه طبیعتی در کشور وجود ندارد. گفته می‌شود سازمان حفاظت از محیط زیست که خودش مجوز تاسیس این مدارس را صادر کرده بود، خودش بدون اطلاع مدارس، مجوز این مدارس را لغو کرده است. حالا پس از چند ماه از تعطیلی اولین مدرسه و سپس تعطیلی سایر مدارس، در خبرهای مختلف، وزارت اطلاعات، آموزش و پرورش و حفاظت از محیط زیست سناریوهای متفاوتی را رقم زده‌اند.

سناریوی اول؛ ‌آموزش و پرورش

مهرداد نویدادهم، رئیس شورای عالی آموزش و  پرورش، گفته است که هیچ مکانی به نام مدرسه و بدون مجوز این وزارت‌خانه حق فعالیت ندارد. او گفته است که مدرسه باید مجوز آموزش و پرورش داشته باشد و قواعد آن را رعایت کند. ساعت رفت و آمد و برنامه درسی مشخصی داشته باشد، معلمان آنها هم تایید شده نظام ارزشیابی مشخصی باشند. حال که این اماکن با نام مدرسه فعالیت می‌کنند،‌ اما فعالیت آنها مورد تایید وزارت آموزش و پرورش نیست، اجازه ادامه فعالیت ندارند.

عیسی کلانتری، رئیس سازمان حفاظت از محیط‌زیست
عیسی کلانتری، رئیس سازمان حفاظت از محیط‌زیست

همچنین، کلانتری، رئیس سازمان محیط زیست نیز گفته است که این مدارس غیرقانونی بودند و مجوز رسمی نداشتند و اگر کودکان آسیبی می‌دیدند خودش باید دیه آنها را می‌داد. این اظهارات کلانتری در حالی عنوان می‌شود که یکی از این مدارس در پارک پردیسان و نزدیکی دفتر رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست بنا شده بود. مدرسه‌ای که معصومه ابتکار مجوز آن را صادر کرده بود.

 پیش از این هم گفته شد که جم با امضای سازمان حفاظت از محیط زیست و آموزش و پرورش امضا شده و پس از آن مجوز را سازمان محیط زیست صادر و بر محتوای آموزشی این مدارس هم نظارت داشته است. اما خود این سازمان حالا بدون اطلاع مدارس، مجوز آنها را لغو و از ادامه فعالیتشان جلوگیری کرده است.

سناریوی دوم؛ وزارت اطلاعات

به گفته رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست، وزارت اطلاعات به این سازمان اعلام کرده بود که دو نفر از کسانی که موسس این مدارس هستند، عضو حزب توده بودند. کلانتری همچنین عنوان کرده که یکی از این دو نفر، شبانه‌روز در تلویزیون صحبت می‌کند؛ اما مشخص نیست که منظور او وهاب‌زاده فعال محیط‌زیست و موسس اولین مدرسه طبیعت ایران در مشهد است یا خیر.

اما اگر منظور کلانتری، وهاب زاده باشد،‌ او کسی است که پیش از این، جایزه ملی محیط زیست ایران را در سال ۱۳۸۴ و جایزه مهرگان علم را در سال ۸۵ کسب کرده بود و سوابق آموزشی بسیاری نیز در مدارس و دانشگاه‌های ایران دارد. اینکه چرا تا کنون سابقه فعالیت احتمالی او در حزب توده‌ای که دیگر وجود ندارد، مشخص نشده بود نیز جای سوال دارد.

سناریوی سوم؛ فتوای مراجع

علاوه بر این، بر اساس گفته‌های کلانتری، مراجع این مدارس را غیرشرعی و دارای ایدئولوژی غیردینی می‌دانند و بر اساس این احکام،‌ اگر این مدارس مجوز هم داشتند، ‌باید تعطیل می‌شدند.

رضوان حکیم ‌زاده، معاون وزیر آموزش و پرورش نیز گفته بود که در مدیریت یکپارچه ایجاد مدارس طبیعت امری غیرقانونی است، زیرا اهداف این مدارس با دین اسلام سازگار نیست. حال اینکه چه چیز باعث می‌شود این مدارس مغایر با دین اسلام باشند و اینکه چرا به جای تذکر و درخواست اصلاح، این مدارس تعطیل می‌شوند، ‌چیزی مشخص نیست.

گفتنی است که برای تاسیس این مدارس ۱۰۰ میلیون وام با بازپرداخت ۴ درصد به موسسان آنها داده شده بود که حالا با ممنوعیت فعالیت این مدارس، تکلیف صاحبان آنها نیز مشخص نیست.

قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شاید دوست داشته باشید !

دسته‌ها

Footer