نگاهی به کارنامه نقش‌آفرینی‌های پیمان معادی و لیلا حاتمی؛ بازیگران ایرانی منتخب دهه - رسانه مجازی نیلسو

نگاهی به کارنامه نقش‌آفرینی‌های پیمان معادی و لیلا حاتمی؛ بازیگران ایرانی منتخب دهه

منتقدان ایندی‌وایر در فهرست خود مانند بسیاری از فهرست‌های دهه اخیر نمی‌توانسته‌اند از کنار فیلم جدایی نادر از سیمین ساخته اصغر فرهادی، اثر برنده اسکار بهترین فیلم غیر انگلیسی‌زبان، بگذرند و نقش‌آفرینی پیمان معادی و لیلا حاتمی در این فیلم را در رده 36 و37 این فهرست قرار داده‌اند.

  • توسط سجاد صداقت
2 25 - نگاهی به کارنامه نقش‌آفرینی‌های پیمان معادی و لیلا حاتمی؛ بازیگران ایرانی منتخب دهه

در تابستان سال 2019، انتشار فهرست‌های مجله ایندی‌وایر درباره برترین فیلم‌ها و نقش‌آفرینی‌های بازیگران در دهه اخیر یکی از جذاب‌ترین اتفاق‌های ممکن است. فهرست‌هایی که در آن‌ها سینمای ایران نیز جایی داشته و می‌توان فیلم‌ها، کارگردان‌ها و بازیگران ایرانی را در جمع بهترین‌های دنیا به انتخاب کارشناسان ایندی‌وایر دید.

بیشتر بخوانید:

پس از حضور سه فیلم کپی برابر اصل ساخته عباس کیارستمی، این فیلم نیست ساخته جعفر پناهی و مجتبی میرطهماسب و جدایی نادر از سیمین ساخته اصغر فرهادی در جمع برترین‌‌های دهه اخیر سینمای دنیا، در لیست تازه این نشریه نیز دو انتخاب از سینمای ایران به چشم می‌خورد. انتخاب‌هایی که می‌توان آن را به عنوان نشانه‌ای مثبت در کلکسیون افتخارات تاریخ سینمای ایران دسته‌بندی کرد. 

ایندی‌وایر پس از بررسی 100 فیلم برتر دهه 2010 تا 2019، در تازه‌ترین فهرستی که به انتخاب کارشناسان خود منتشر کرده، به 50 بازی برتر دهه گذشته میلادی پرداخته و تلاش می‌کند تا بازی‌های بازیگرانی که ایفای نقششان در دهه اخیر در یادها مانده را دوباره بازخوانی کند. بدون شک برای کارشناسانی که 100 فیلم را به عنوان فیلم‌های برتر دهه گذشته انتخاب کرده‌اند، انتخاب بازیگرانی که در آن دهه خوش درخشیده‌اند و بازی‌های تماشایی داشته‌اند، باید از میان همین 100 فیلم انجام می‌شد. اما خود کارشناسان ایندی‌وایر اظهار می‌کنند همه انتخاب‌های آن‌ها از میان فهرست 100 فیلم برتر این دهه نیست، هرچند می‌توان دید این فیلم‌ها نقشی کلیدی در انتخاب آن‌ها داشته‌اند و از همان روزی که بر پرده سینما نمایش داده شدند در ذهن‌ها نقش بسته‌اند. ایندی‌وایر در این فهرست تلاش کرده که به بازی‌هایی بپردازد که خیره‌کننده بوده‌اند و همچنان می‌توان درباره آن‌ها برای سال‌های بسیاری صحبت کرد.

HOFFMANTHEMASTER - نگاهی به کارنامه نقش‌آفرینی‌های پیمان معادی و لیلا حاتمی؛ بازیگران ایرانی منتخب دهه
فیلیپ سیمور هافمن بازیگر فیلم استاد

در این فهرست، بازی فیلیپ سیمور هافمن در فیلم استاد (The Master) ساخته پل توماس اندرسون در رتبه اول درخشان‌ترین نقش‌آفرینی‌های یک دهه اخیر سینمای جهان قرار گرفته است. رتبه دوم در اختیار کیت بلانشت برای بازی در فیلم کارول (Carol) ساخته تاد هینز است و دنیل دی‌ لوئیس برای بازی در فیلم لینکلن ساخته استیون اسپیلبرگ رتبه سوم را به خود اختصاص داده است. ایزابل هوپر برای بازی در فیلم او (Elle)، ماهرشالا علی برای بازی در فیلم مهتاب (Moonlight)، سیرشا رونان برای بازی در فیلم لیدی برد (Lady Bird)، سندرا هولر برای بازی در فیلم تونی اردمن (Toni Erdmann)، لوپیتا نیونگو برای بازی در فیلم ۱۲ سال بردگی (12 Years a Slave)، رالف فینس برای بازی در فیلم هتل بزرگ بوداپست (The Grand Budapest Hotel)، اسکار ایساک برای بازی در فیلم درون لوین دیویس (Inside Llewyn Davis)، چارلیز ترون برای بازی در فیلم مکس دیوانه: جاده خشم (Mad Max: Fury Road)، لئوناردو دی‌کاپریو برای بازی در فیلم گرگ وال‌استریت (The Wolf of Wall Street)، هلنا هاوارد برای بازی در فیلم مادلین مادلین (Madeline’s Madeline)، دنیل کالویا برای بازی در فیلم برو بیرون (Get Out)، ناتالی پورتمن برای بازی در فیلم جکی (Jackie)، تیلدا سوئینتون برای بازی در فیلم تنها عشاق زنده ماندند (Only Lovers Left Alive)، جیمز فرانکو برای بازی در فیلم تعطیلات بهاری (Spring Breakers)، اگنس دین برای بازی در فیلم ترانه غروب آفتاب (Sunset Song)، اوا ملاندر برای بازی در فیلم مرز (Border) و کریستین دانست برای بازی در فیلم مالیخولیا (Melancholia) در رتبه‌های چهارم تا بیستم این فهرست قرار دارند. فهرستی که رتبه پنجاه و آخر در آن در اختیار کریستین استوارت برای بازی در فیلم مأمور خرید شخصی (Personal Shopper) است.

حاتمی و معادی: سهم سینمای ایران

منتقدان ایندی‌وایر در فهرست خود مانند بسیاری از فهرست‌های دهه اخیر نمی‌توانسته‌اند از کنار فیلم جدایی نادر از سیمین ساخته اصغر فرهادی، اثر برنده اسکار بهترین فیلم غیر انگلیسی‌زبان، بگذرند و نقش‌آفرینی پیمان معادی و لیلا حاتمی در این فیلم را در رده 36 و37 این فهرست قرار داده‌اند. بازی‌هایی که با تمجید فراوانی از سوی نویسندگان همراه بوده است.

نادر؛ محروم از به حق بودن

پیمان معادی که کار خود را به عنوان فیلمنامه‌نویس در کنار سعید اسدی در فیلم آواز قو آغاز کرد، سال‌ها با همین عنوان در سینمای ایران به فعالیت مشغول بود. اما او با درباره الی اصغر فرهادی برای اولین بار نه در قامت نویسنده که به عنوان یک بازیگر در نقش پیمان به طور جدی در سینمای ایران دیده شد. معادی اما با حضور در فیلم جدایی نادر از سیمین در نقش نادر اتفاق متفاوتی را رقم زد.

325787741472501881371808618419814721420558 1024x683 - نگاهی به کارنامه نقش‌آفرینی‌های پیمان معادی و لیلا حاتمی؛ بازیگران ایرانی منتخب دهه
حاتمی یک بار دیگر در فیلم بمب؛ یک عاشقانه پس از 7 سال با معادی هم بازی شد و خاطره جدایی را زنده کرد.

آن‌گونه که نویسنده ایندی‌وایر را به نگارش چنین جملاتی در باب بازی‌ معادی ترغیب کند: نادر روی کاغذ شخصیتی تک‌بعدی به نظر می‌رسد که قادر به فهمیدن دنیابینی همسر خود نیست. یا حتی اصرار او برای بزرگ کردن فرزندشان در خارج از ایران را درک نمی‌کند. اما بازیگر نقش نادر، یعنی پیمان معادی چنین مفروضاتی را درباره این شخصیت باطل می‌کند. نقش‌آفرینی او در جدایی اصغر فرهادی، وجوه پررنگ‌تری به شرایط سخت یک پدر که تلاش می‌کند در جامعه‌ای تماماً مردسالار خانواده‌اش را حفظ کند، اضافه می‌کند. وجوهی که اکثرشان قصد برانگیختن احساسات سطحی مخاطب را هم ندارند. وقتی که نادر در مقابل درخواست همسرش مبنی بر تنها گذاشتن پدر آلزایمری خود برای خروج از ایران ایستادگی می‌کند، معادی با لایه‌هایی از عشقِ دردناکی که هرگز به نحوه بیان کردنش فکر هم نکرده است، خودخواهی شخصیت را می‌پوشاند. فیلمنامه فرهادی به راحتی نادر را از به حق بودن محروم می‌کند و به طور موشکافانه‌ای او را مجبور می‌کند که به سمت نوعی ابهام اخلاقی برود که مردان به ندرت در چنین شرایطی می‌توانند راه نادر را انتخاب کنند. در این لحظات تلخ است که عملکرد معادی به ما اجازه می‌دهد که اختلالی شناختی را ببینیم که رفتارهای شخصیت او را هدایت می‌کند.

 معادی پس از جدایی سودای اصلی خود در سینما را پی گرفت و اولین فیلم سینمایی‌ خویش یعنی برف روی کاج‌ها را ساخت. او سه سال بعد از جدایی با بازی در فیلم‌های ملبورن ساخته نیما جاویدی و قصه‌ها ساخته رخشان بنی‌اعتماد به عنوان بازیگر به سینمای ایران بازگشت و در این مدت فیلم‌ها و سریال‌هایی نیز در خارج از ایران بازی کرد. معادی بعد از آن در همکاری با سعید روستایی در فیلم موفق ابد و یک روز بازی کرد.

 بازی در فیلم‌های بمب؛ یک عاشقانه، که خود کارگردانی آن را نیز برعهده داشت، ناگهان درخت و متری شیش و نیم از دیگر فعالیت‌های معادی در عرصه بازیگری در این سال‌ها بود. معادی در آخرین فیلم خود که همکاری مجدد او با سعید روستایی بود، در نقش صمد به عنوان یک پلیس مبارزه با مواد مخدر بازی متفاوتی از خود نشان داد. او که در این سال‌ها تمام تلاش خویش را به کار گرفته تا نقش‌های متفاوتی را اجرا کند، همچنان با بازی در نقش نادر در جدایی نادر از سیمین در یادها مانده است.

شاید یکی از مهم‌ترین انتقادهایی که به بازی معادی در این سال‌ها وارد شده، شکل یک دستی است که او در ایفای نقش‌هایش دارد. حالت چهره و بیان او معمولاً بر یک مدار چرخیده و تا سال‌ها نوع گریم خاص شخصیت نادر در جدایی المان جداناشدنی معادی بود که خود را در سایر نقش‌های او نیز نشان می‌داد. اما از راه رسیدن سعید روستایی و تغییر بزرگی که با شخصیت مرتضی در نوع بازی و بیان معادی شکل گرفت یکی از مهم‌ترین اتفاقاتی بود که در سیر بازیگری او رخ داد.

8d76731c 2e2a 4c07 8070 528ac8edae5f 1024x549 - نگاهی به کارنامه نقش‌آفرینی‌های پیمان معادی و لیلا حاتمی؛ بازیگران ایرانی منتخب دهه
جدایی یک نقطه عطف بزرگ در کارنامه معادی و حتی دیگر بازیگران این فیلم از جمله لیلا حاتمی است.

 معادی در این سال‌ها تمام تلاش خود را صرف این کرده که در هر فیلم بازی متفاوتی از خود نشان دهد. کاری که تاکنون دوبار در فیلم‌های سعید روستایی انجام شده است. بعد از ابد و یک روز معادی در قامت یک پلیس اداره مبارزه با مواد مخدر یکی از تأثیرگذارترین نقش‌های سال‌های اخیر خود را به نمایش گذاشت. او که اساساً در زمره بازیگران پرکار سینمای ایران به حساب نمی‌آید، اما در این سال‌ها پیشرفت شگرفی در زمینه بازیگری داشته هر چند که ممکن است بسیاری مانند نگارنده ترجیح دهند معادی حتی در این زمینه نیز گزیده‌کارتر شود تا به ورطه تکرار نیفتد. از سوی دیگر بازی‌های او در سال‌های اخیر در آمریکا و به‌طور ویژه فیلم کمپ ایکس ری و ‌مینی‌سریال آن‌ شب باعث شد معادی در مقام یک بازیگر تجربه‌هایی را کسب کند که کمتر بازیگری در سینمای ایران توان انجام آن را دارد.

شخصیت سلیم‌خان در آن شب به خوبی یادآور پدری بود که در بحرانی بزرگ در زندگی و در رابطه با پسرش دچار شده است. یک مینی‌سریال پرافت‌وخیز بر مبنای مفهوم عدالت که همه چارچوب‌های یک خانواده مهاجر در ایالات متحده را دچار گسست می‌کند. پیمان معادی در مرکز این خانواده و به عنوان شخصیت اول در مواجهه با این گسست مجبور است با بازی خویش به تماشاگر خشمی درونی را در چهره‌ای به ظاهر آرام نشان دهد و این همه آن چیزی است که پس از جدایی برای معادی اتفاق افتاد. جدایی یک نقطه عطف بزرگ در کارنامه معادی و حتی دیگر بازیگران این فیلم از جمله لیلا حاتمی است.      

سیمین؛ مرکز جدایی

هیچ بازیگری نمی‌توانست با ستاره جدایی یعنی پیمان معادی همراه شود؛ جز لیلا حاتمی. گرچه فیلم جدایی موفقیت‌های متعددی از جمله جایزه اسکار را سزاوارانه برای کارگردانش به ارمغان آورده اما لیلا حاتمی نیز برای بازی در این فیلم شایسته تحسین است. او در این فیلم در نقش سیمین بازی می‌کند که در تلاش است از کشور خارج شود اما زمانی که متوجه می‌شود همسرش با او موافق نیست تصمیم می‌گیرد به هر شکل ممکن مسیر خود را ادامه دهد. در این میان دادگاه در مقابل او قرار می‌گیرد، اما این آغاز مشکلات است و اتفاقی مسائل بغرنج خانوادگی را پیچیده‌تر از قبل می‌کند.

حاتمی در این نقش ناامیدی و درماندگی را به مخاطب القا می‌کند اما در این راه به افراط نمی‌رود. مقاومت او بُعدی ماورایی به نقشش در فیلم می‌دهد که با فیلمنامه دقیق فرهادی هماهنگ است. حاتمی به عنوان زنی دست‌کم گرفته‌شده در فقره کنترل اوضاع دور و بر خود، آن هم درحالی مشکلات مدام به او نزدیک و نزدیک‌تر می‌شدند، حکم مرکز فیلم را دارد. او ناامیدی را از بین می‌برد اما هرگز در اجرا به نقش‌آفرینی نمایشی و سطحی روی نمی‌آورد.

 مقدار زیادی از موفقیت این نقش‌آفرینی از رویکردهای ناامیدکننده و واکنش‌های گیج‌کننده‌ دادگاه و دیگران نسبت به سیمین نشأت می‌گیرد. هرچند، انعطاف‌پذیری حاتمی و فیلمنامه‌ غنی فرهادی، بعدی دیگر به نقش اضافه می‌کنند: این جملات را منتقد ایندی‌وایر درباره بازی لیلا حاتمی در نقش سیمین در فیلم جدایی نادر از سیمین نوشته است. جملاتی که نشان می‌دهد قرار دادن بازی او در فیلم بسیار تحسین‌شده فرهادی در میان 50 بازی برتر دهه اخیر سینمای جهان به هیچ وجه از روی تصادف نبوده است.

A Separation 1024x792 - نگاهی به کارنامه نقش‌آفرینی‌های پیمان معادی و لیلا حاتمی؛ بازیگران ایرانی منتخب دهه
همچنان نقش سیمین در فیلم جدایی نادر از سیمین، ویژه‌ترین نقش‌ لیلا حاتمی در سال‌های اخیر بوده است.

اگر بازی پیمان معادی یک اتفاق ویژه در جدایی است، حاتمی به عنوان یک زن که قصد دارد به هر قیمتی از کشورش خارج شود در مرکز اتفاقات داستان قرار می‌گیرد و فرهادی با انتخاب لیلا حاتمی برای ایفای این نقش دست به کار بزرگی می‌زند. شخصیت پیچیده نادر که بازی معادی آن را بسیار پررنگ‌ کرده، احتیاج به نقطه مقابلی دارد که حاتمی به خوبی موفق می‌شود یک سیمین آرام و در عین حال با تلاطم‌های درونی را در داستان به یادگار بگذارد.

فرزند مرحوم علی حاتمی بازیگری در سینمای ایران را با حضور در فیلم پدر خویش یعنی کمال‌الملک در سال 1363 آغاز کرد. او در حالی که 12 سال داشت در این فیلم در نقش کودکیِ کمال‌الملک حضور پیدا کرد و این خود از هنرهای علی حاتمی بود. 7 سال بعد نقش لیلا در فیلم دلشدگان به حاتمی رسید تا او را آماده بازی در نقش لیلا در فیلم لیلا ساخته داریوش مهرجویی کند. حاتمی با لیلا راه زیادی برای ستاره شدن در سینمای ایران را پیمود. او بعد از لیلا در نقش شیدا فاطمی در فیلم شیدا ساخته کمال تبریزی خود را در سینمای ایران تثبیت کرد و بازی در نقش مستانه سریال کیف انگلیسی او را به قامت یک ستاره رساند.

اکنون بیش از دو دهه است که شاهد حضور حاتمی در فیلم‌ها و سریال‌های مختلف هستیم و تاکنون جوایز متعددی نیز به دست آورده است. حاتمی که در سال‌های اخیر با بازی در فیلم‌هایی چون سربه‌مهر ساخته هادی مقدم‌دوست و رگ خواب ساخته حمید نعمت‌الله در قامت زنانی تنها و مشکل‌دار بازی‌های فوق‌العاده‌ای از خود نشان ‌داد، در فیلم‌هایی مثل من ساخته سهیل بیرقی به چهره‌ای متفاوت تبدیل شد و این چندگانگی خبر از توانایی‌های او در عرصه بازیگری داشت.

حاتمی یک بار دیگر در فیلم بمب؛ یک عاشقانه پس از 7 سال با معادی هم بازی شد و خاطره جدایی را زنده کرد. هر چند که با مروری بر کارنامه او شاید بتوان گفت همچنان نقش سیمین در فیلم جدایی نادر از سیمین، ویژه‌ترین نقش‌ او در سال‌های اخیر بوده است. سیمین در جدایی در اتمسفر پیچیده و دلهره‌آور فیلمنامه فرهادی نقشی کلیدی ایفا می‌کند و آن‌گونه که منتقد ایندی‌وایر نیز معترف است ابعادی که حاتمی به این نقش اضافه کرده و انعطاف‌پذیری او در ایفای نقش کلیدی بزرگ اتفاقی است که در بازی حاتمی در جدایی خود را نشان می‌دهد.

قبلی «
بعدی »

اکانت اینستاگرام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شاید دوست داشته باشید !

دسته‌ها

Footer