یارانه پنهان 17 برابر یارانه نقدی - رسانه مجازی نیلسو

نیلسو طرح حذف یارانه نقدی ثروتمندان را بررسی کرد؛

یارانه پنهان 17 برابر یارانه نقدی

یارانه نقدی در مقابل یارانه‌های پنهان، عددی نیست که بخواهیم روی آن بحث کنیم. یارانه پنهان، یارانه‌ای است که در قالب سوبسید حامل‌های انرژی به مردم پرداخت می شود که عمدتا سهم دهک های بالای جامعه چندی برابر دهک های پایین است.

  • توسط شاهین فلسفی
یارانه پنهان

پرداخت یارانه نقدی یا آنچه در ادبیات اقتصادی از آن به عنوان پرداخت‌های انتقالی یاد می‌شود، از اواخر سال 1389 در ایران آغاز شد. بر این اساس، در قالب «طرح هدفمندسازی یارانه‌ها» هرماه به ازای هر نفر 45 هزار و500 تومان به حساب سرپرستان خانوار واریز می‌شود. بعد از این اقدام سال ها بود که بحث حذف یارانه ثروتمندان از گوشه و کنارها شنیده می شد تا اینکه بالاخره به نظر می رسد این طرح رنگ و بوی جدی به خود گرفته و تلاش های دولت در این راستا مدتی است که رسما آغاز شده است. اگر به ساختار اقتصادی گوشه کنار جهان نگاهی بیندازیم، خواهیم دید که کمتر کشوری یا بهتر بگوییم هیچ کشوری در دنیا وجود ندارد که به مردم خود این حجم از سوبسید را به صورت نقدی بدهد.

یارانه ۱۳۰۰ هزارمیلیاردتومانی ایرانی ها

دولت در طول سال ارقام بالایی بابت یارانه به کالا و خدمات پرداخت می‌کند، ‌اما آنچه که دیده می‌شود و اذهان عمومی به آن توجه می‌کنند، یارانه نقدی ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی است که ظاهرا بسیار ناچیز بوده و قابل توجه نیست. این در حالی است که همین رقم ناچیز یارانه‌های نقدی در ماه حدود ۳۵۰۰ میلیارد و در سال تا ۴۲ هزارمیلیارد تومان با خود هزینه به همراه دارد. ماجرا قابل تامل‌تر می‌شود وقتی بدانیم که این چند ده هزار میلیارد تومان تنها بخش کوچکی از یارانه سنگینی است که دولت طی هر سال به جمعیت حدود ۸۰ میلیونی پرداخت می‌کند.

این در حالی است که اعلام اخیر محمدباقر نوبخت، رئیس سازمان برنامه و بودجه از این حکایت داشت که در سال در مجموع ۱۳۰۰ هزار میلیارد تومان بابت یارانه‌های آشکار و پنهان پرداخت می‌شود. به عبارتی در کنار یارانه‌های آشکار که یارانه نقدی بخشی از آن است،‌ یارانه‌های پنهان قرار دارد که در چند بخش تمرکز داشته و رقمی نزدیک به ۱۰۰۰ هزار میلیارد تومان را دربرمی‌گیرد، مبلغی که در کالاهای اساسی، سوخت و دارو وجود دارد و بیش از ۶۰۰ هزار میلیارد تومان آن به حوزه انرژی، نفت و مشتقات آن اختصاص پیدا می‌کند.

ملاک‌های حذف یارانه بگیران چیست؟

بر اساس آخرین اطلاعات ارائه شده از سوی ستاد اجرایی ماده ۶ آیین نامه اجرایی تبصره ۱۴ قانون بودجه ۹۸ (ستاد حذف یارانه بگیران غیر نیازمند)، حذف یارانه نقدی خانوار  شاخص های متعددی دارد که مهم ترین آن ها عبارت اند از: تعداد و ارزش خودروی اعضای خانوار، تعداد و ارزش املاک خانوار، تعداد سفرهای خارجی اعضای خانوار، شغل اعضای خانوار، مجموع حقوق و دستمزد اعضای خانوار، تعداد اعضای خانوار، استان یا منطقه محل زندگی خانوار بر مبنای مالکیت یا اجاره. این شاخص های فوق برای کلیه خانوارهای یارانه بگیر با دقت بالا بررسی شده و در نهایت خانوارهای یارانه بگیر، رتبه بندی می شوند.

یارانه ثروتمندان را قطع کنید و از آنها مالیات بگیرید

میثم پیله فروش، اقتصاددان، بانک اطلاعات مالی فعلی دولت را برای شناسایی پردرآمدها کافی دانست و گفت: باتوجه‌ به اینکه اطلاعات مالی و ثروت افراد در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار دارد، به راحتی می‌توان اقشار پردرآمد را شناسایی و یارانه‌شان را حذف کرد و مالیات هم گرفت. بر این اساس، یارانه گرفتن اشخاصی که مالیات می ‌پردازند هم توجیهی ندارد.

وی حذف تدریجی یارانه اقشار پردرآمد را روشی مناسب‌تر ارزیابی و اظهار کرد: با حذف تعداد معدودتری از افراد، خطای عملکرد دولت در حذف یارانه‌ها نیز کاهش پیدا می‌کند. همچنین با کاهش خطا در اجرا، مدیریت اعتراض‌ها و نارضایتی‌ها ساده‌تر شده و در نتیجه سیاست حذف یارانه اقشار پردرآمدد هم پایدارتر خواهد بود.

عضو مرکز پژوهش‌های مجلس با تاکید بر ضرورت حذف یارانه اقشار پردرآمد و مالیات‌ستانی از آنها ادامه داد: روش اصلی شناسایی اقشار پردرآمد استفاده از داده‌های سازمان امور مالیاتی است و طبق قانون باید همه اطلاعات مالی و ثروت افراد در اختیار سازمان امور مالیاتی باشد؛ از این طریق دولت هم می‌تواند اقشار گوناگون را شناسایی کند و هم از اقشار پردرآمد مالیات بگیرد. بر این اساس یارانه گرفتن اشخاصی که مالیات می پردازند هم توجیهی نخواهد داشت.

او با اشاره به اینکه دولت با استفاده از روش‌هایی همچون برآورد میزان حساب‌های بانکی یا مجموع درآمد افراد، کار قطع یارانه‌ها را پیش می‌برد، اظهار کرد: اگر بتوانیم نظام یکپارچه مالیاتی را عملیاتی کنیم، هم می‌توانیم حقوق مردم را احقاق کنیم و هم اینکه یارانه اقشار ثروتمند را قطع کنیم که لازمه چنین کاری هم تنها تمکین به اجرای قانون توسط دولت است.

میثم پیله فروش، اقتصاددان
میثم پیله فروش، اقتصاددان

این کارشناس اقتصادی همچنین با بیان اینکه هرچه میزان دریافت‌کنندگان یارانه‌ها کمتر شود، مبالغ بیشتری به افراد نیازمند خواهد رسید، ادامه داد: یکی از بهترین سیاست ها در این زمینه همان هدفمند کردن یارانه‌ها است. هدفمند کردن به این معنی است که سهم بیشتری به افرادی تعلق گیرد که نیازمندتر هستند. فارغ از اینکه رقم یارانه اقشار کم‌درآمد چقدر می‌تواند باشد، بحث بر سر توزیع هدفمند آن است.

او با اشاره به راه‌های مختلف حمایت کالایی از اقشار ضعیف ادامه داد: یکی از راه‌ها این است که پس از شارژ کارت‌های اعتباری، افراد صرفاً مجاز به خرید و تهیه کالاهای خاصی باشند؛ برای مثال خانواده‌هایی که فرزند خردسال داشته یا زنانی که اکنون باردار هستند نیاز به استفاده از سبد غذایی دارند؛ بر این اساس می‌توان کارت‌های اعتباری را به‌نحوی طراحی کرد که محصولات مورد نیاز خاصی را بتوان از طریق آن خریداری و تهیه کرد؛ بنابراین متناسب با منابعی که آزاد می‌شود، می‌توان دست به‌نوعی اولویت‌بندی برای نحوه تخصیص این منابع زد.

ثروتمندان چند برابر افراد فقیر «یارانه پنهان» می‌ گیرند؟

حسن نژاد، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس گفت: دهک ثروتمند ۱۷ برابر دهک فقیر جامعه، یارانه دریافت می‌کند.

وی در خصوص یارانه‌های پیدا و پنهان در اقتصاد کشورگفت: یارانه نقدی در مقابل یارانه‌های پنهان، عددی نیست که بخواهیم روی آن بحث کنیم. یارانه نقدی به مردم پرداخت می‌شود و یارانه پنهان، یارانه‌ای است که در بخش حامل‌های انرژی، دولت به مردم می‌پردازد. برای مثال قیمت بنزین برای دولت ۶۰۰۰ تومان تمام می‌شود اما ۱۰۰۰ تومان از مردم دریافت می‌کند یعنی ۵۰۰۰ تومان یارانه پنهان به مردم پرداخت می‌شود. افراد پولدار که ماشین‌های بیشتری دارند، یارانه بیشتری دریافت می‌کنند.

حسن نژاد با بیان اینکه قانون هدفمندی یارانه‌ها تکلیف این موضوع را روشن کرده بود،اظهار داشت: قرار بود، ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه نفت بنزین مُفت به مردم داده نشود، به قیمت فوب خلیج‌فارس به فروش برسد و پولی که حاصل می‌شود، ۵۰ درصد آن خرج دولت، سلامت و تولید شود و ۵۰ درصد مابقی به صورت یارانه نقدی به همه مردم اختصاص یابد.

 وی گفت: اتفاقی که در عمل افتاد، این بود که دائم نرخ دلار، نفت، بنزین، آب و برق گران شد اما دولت قیمت حامل‌های انرژی را افزایش نداد و این فاصله افزایش یافت و یارانه پنهان چندین برابر یارانه آشکار شد.

حسن نژاد، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس
حسن نژاد، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس

 نماینده مردم مرند و جلفا در مجلس اظهار داشت: در این مملکت کسی حاضر نیست هزینه هدفمندی یارانه‌ها را بپردازد. نمایندگان مجلس فکر می‌کنند اگر مجلس با افزایش قیمت بنزین موافقت کند ، مردم دیگر به نمایندگان فعلی رای نمی دهند،دولت هم فکر می‌کند که اگر قیمت بنزین را افزایش دهد در انتخابات بازنده است. این عافیت‌طلبی پوپولیستی، دودی شده است که به چشم مردم می‌رود.

حسن نژاد با بیان اینکه در جلسه غیرعلنی جمع‌بندی در این خصوص صورت نگرفت، گفت: در بودجه سال ۹۸ نیز دولت زیر بار نرفت و دوست داشت که این کار را به گردن مجلس بیندازد. تا زمانی که افرادی در دولت و مجلس روی کار بیایند که دندان طمع دولت و ریاست جمهوری بعدی را بکشند، این کار انجام نخواهد شد.

طرح هدفمندی یارانه ها یک طرح شکست خورده است

همچنین رضاشیران خراسانی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه طرح هدفمندی یارانه ها یک طرح شکست خورده است ،اظهار کرد: هدف اولیه قانون هدفمندی یارانه ها کمک به اقشار کم درآمد و دهک های پایین جامعه بود و با این ماموریت نیز به تصویب رسید، اما در عمل توفیق چندانی نداشت.

وی افزود: زیرا پرداخت یارانه به همه اقشار جامعه از ابتدای اجرای این طرح مطابق قانون نبود  و مجلس از سه سال قبل در مصوبه ای به دولت تکلیف کرده بود که دهک های بالا و افراد ثروتمند را از چرخه افراد یارانه بگیر حذف کند و در مقابل پرداختی به دهک های پایین و اقشار آسیب پذیر نظیر کمیته امداد و بهزیستی را افزایش دهد.

وی در مورد مدیریت یارانه های پنهان که اقشار پردرآمد از محل آنها به مراتب مبلغی بیشتر از یارانه نقدی را دریافت می کنند،  تصریح کرد: در مورد یارانه های پنهان اعداد و رقم های متفاوتی اعلام می شود از طرفی برای مدیریت این یارانه ها ابتدا باید زیرساخت های لازم آماده و تامین شود، زیرا حذف و یا کاهش این یارانه ها به صورت یک باره باعث ایجاد تورم زیادی در جامعه می شود، به طور مثال یک کوره آجرپزی که در حال حاضر با سوخت یارانه ای به پخت آجر می پردازد در صورت حذف و یا کاهش سوخت یارانه ای، قیمت آجر را به صورت تصاعدی افزایش خواهد داد .

رضاشیران خراسانی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی
رضاشیران خراسانی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی

شیران خراسانی ادامه داد: طرفداران مدیریت یارانه های پنهان باید ابتدا اعلام کنند که آیا سطح تورم ناشی از این موضوع را سنجیده اند، زیرا حذف این نوع یارانه ها نیاز به بررسی زیادی در موارد و جنبه های مختلف تولیدات صنعتی، دامداری و کشاورزی دارد که در صورت عدم دریافت این یارانه ها قیمت های محصولات خود را به مراتب افزایش خواهند داد. از طرفی ممکن است با حذف یارانه های پنهان، مبلغ یارانه  نقدی چند برابر شود اما تورمی که در جامعه ایجاد خواهد شد به هیچ وجه قابل مقایسه با این چند برابر شدن یارانه نقدی نخواهد بود.

نماینده مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: از این رو این موضوع نیاز به زیرساخت و مطالعه دقیق  دارد، در غیر این صورت اتفاقی که در زمان اجرای طرح هدفمندی یارانه ها رخ داد، تکرار خواهد شد زیرا در طرح هدفمندی یارانه ها علاوه بر اینکه هیچ کدام از اهداف اولیه و اصلی آن همچون مدیریت مصرف بعد از گذشت چند سال هنوز محقق نشده است ، تورم نیز در جامعه ایجاد شد.

شیران خراسانی افزود:  تا زمانی که زیرساخت های لازم فراهم نشود، آزاد کردن قیمت ها و حذف یارانه های پنهان که بخش زیادی از آن در حوزه صنعت، بهداشت و درمان و حمل و نقل است صرفا منجر به ایجاد تورم خواهد شد و تاثیری در سفره مردم نخواهد داشت و حتی رفاه مردم را نیز کاهش خواهد داد که تجربه طرح هدفمندی یارانه ها نیز این موضوع را ثابت کرد زیرا در در سال اول اجرای این طرح مبلغ یارانه نقدی در حدود ۴۵ دلار ارزش داشت اما در حال حاضر ارزش آن به ۴دلار رسیده است ، از این رو پرداخت آن عملا تاثیری در ارتقاء سطح رفاه  زندگی مردم نداشته است.

قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شاید دوست داشته باشید !

دسته‌ها

Footer